همه ما خلاقیم، تنها کافی است باور کنیم

همه ما خلاقیم، تنها کافی است باور کنیم

www.Fekreno.org

بی شک یکی از برترین و زیباترین هدیه های خداوند به آدمی، قدرت خلاقیت یا آفرینندگی اوست. «استاد مطهری»، آدمی را مظهر خلاقيت الهي دانسته است (مطهری، 1372). ذات احدیت، به تمام بندگان خود این قدرت و توانایی را ارزانی داشته است تا خلاق باشند و از این طریق دست به ابتکارات و ابداعات جدید بزنند و از آنها نهایت لذت را ببرند. وجود افراد خلاق در هر جامعه ای بسیار ضروری و حائز اهمیت می باشد. چرا که وجود ايده هاي خلاقانه این افراد باعث می شود تا کشور به سمت توسعه، پیشرفت و ترقی رهنمون گشته و به اهداف آرمانگرایانه خود دست یابد. برای افراد خلاق، ویژگی های  خاصی را برشمرده اند از جمله اینکه: - افراد خلاق، اغلب با آب و تاب حرف مي زنند. ذكر جزييات يك ماجرا و به تفضيل سخن گفتن مي تواند نشانه قدرت خيال و تصور زياد باشد. - افراد خلاق، دقت و توجه شدید در گوش دادن، مشاهده كردن يا انجام دادن كاري دارند. - افراد خلاق، در صحبت های خود از قیاس و تمثیل به وفور استفاده می کنند. - افراد خلاق، عادت به وارسی منابع مختلف دارند و با دقت به اشیا و پیرامون خود می نگرند. - افراد خلاق، اشتیاق به صحبت کردن درباره كشفيات با ديگران دارند. - افراد خلاق، نه تنها در بیان گفتار، کلام و عقاید خود هراسی ندارند، بلکه جسارت زیادی دارند. - افراد خلاق، ذاتا كنجكاو هستند و به راحتی از کنار مسائل نمی گذرند و درباره هر موضوعی سئوالات عجیبی مطرح می نمایند. - افراد خلاق، همیشه ايده هاي زيادی درباره مسائل ارئه م یدهند. - افراد خلاق، روحيه انتقادي دارند. - افراد خلاق، علاقه بسیاری به آزمايش كردن و تجارب جدید دارند. - افراد خلاق، آرامش و آسودگي خيال دارند. - افراد خلاق، شوخ طبعي خود را حفظ می کنند و در همه حال به آينده امید و دلگرمي دارند. - افراد خلاق، توانايي برقراري ارتباط عميق و صميمانه با ديگران دارند (استیز،  یتا، نقل از محمدی، 1384). - افراد خلاق، اعتماد به نفس بالایی دارند و برای خود و دیگران احترام قائل هستند. - افراد خلاق، مسئوليت پذير بوده و توانايي سازمان دادن به فعاليت هاي گوناگون را دارند. - افراد خلاق، قدرت جلب حس اعتماد و اطمينان ديگران را دارند. - افراد خلاق، دارای روحیه علمی و پژوهشی هستند (دراکر، 1373، ترجمه واحدی). همانطور که گفته شد، خلاقیت یک نیروی ذاتی است که در همه افراد وجود دارد و راههای  بی شماری برای پرورش آن به ویژه از دوران کودکی وجود دارد. چرا که به قول «گاردنر» تصور و تخیلی که در اوایل دوران کودکی شکل می‌گیرد، مبنای خلاقیت در دوران بلوغ است. (گاردنر،  یتا، نقل از اسلامیه، 1390).بنابراین اگر خواهان آن هستید تا فرزندانی خلاق، مبتکر، نوآور و در نهایت، کارآفرین داشته باشید، توصیه می کنیم تا به عنوان کسانی که مسئولیت خطیر تربیت و پرورش نسل آینده را بر عهده دارید، به نکات زیر توجه نمایید: - هرگز کودک خود را تحقير نکنید. کودکي که احساس حقارت کند هرگز دست به خلاقیت و نوآوری نمي‌زند. - محيطي مناسب براي انجام كارهاي خلاق کودک فراهم نموده و امكانات و وسايلي همچون وسايل موسيقي، نقاشي و طراحي و ... در اختيار کودک قرار دهید تا به كمك آنها خلاقيت هاي خود را ابراز نمايد. - كارهاي خلاق كودك را تشويق كنید و آنها را در معرض نمايش قرار دهید و از ارزيابي بيش از حد کودک خود خودداري كنید. - به عنوان بزرگسال، خود به انجام كارهاي خلاق بپردازید و اجازه دهید تا كودك تان شاهد كارهاي خلاق شما باشد. - به شيوه هاي آموزشي در خانواده خود توجه داشته باشید. - براي كارهاي خلاق ديگران ارزش قائل شوید. - از تاكيد بر تصورات قالبي در خصوص جنسيت كودكان همچون دختر ماشين بازي نمي كند، پسر عروسك بازي نمي كند يا پسر گريه نمي كند، شديدا خودداري نمايید. - امكان شركت در فعاليت ها و كلاس هاي ويژه را براي کودک خود فراهم نمايید.  - در مواقعی که مشكل يا گرفتاريهايی در خانواده وجود دارد از آن مشكلات به شيوه مثبتي استفاده كنید و با تشويق به كودك خود اجازه ابراز احساسات و اظهار نظر بدهید. - اجازه دهید تا كودك خودش باشد حتي اگر رفتارهاي عجيب از او سر بزند و سعي كنید در حضور جمع، كودك خود را خلاق معرفي نكنید؛ در غير اين صورت اطرافيان انتظارات بيش از حدي از كودك شما خواهند داشت. - با كودك خود شوخ طبع و مهربان باشيد (اسلامیه، 1390). به امید داشتن جامعه ای خلاق، نوآور و کارآفرین جهت درخشش در سطح ملی، بین المللی و جهانی.   منابع - اسلامیه، فاطمه (1390). خلاقیت کودک خود را در مسیر درست قرار دهید. روزنامه شرق. شماره 1458. دوشنبه 17 بهمن ماه 90. - دراکر، پیتر (1373). رشته¬ای علمی به نام خلاقیت. (ترجمه: صالح واحدی). ماهنامه تدبیر. شماره 34. - محمدی، ناهید (1384). خلاقيت و نوآوري (تعريف، مفاهيم و مديريت آن). روزنامه همشهري. سال 13. شماره 3730. پنجشنبه دوم تير ماه 84. ص 10. - مطهری، مرتضی (1372). مقدمه ای بر جهان بینی اسلامی. تهران: صدرا. www.samiraeslamieh.blogfa.com   ****   منبع : مقاله ارسالی "همه ما خلاقیم، تنها کافی است باور کنیم  " تهیه کننده :فاطمه اسلامیه-کارشناس ارشد مدیریت آموزشی www.samiraeslamieh.blogfa.com- انتشار  سایت فکرنو-اردیبهشت 1391-

روزت مبارک پدر

همیشه مادر را به مداد تشبیه میکردم
که با هر بار تراشیده شدن، کوچک و کوچک تر میشود …

ولی پدر ...

یک خودکار شکیل و زیباست که در ظاهر ابهتش را همیشه حفظ میکند
خم به ابرو نمیاورد و خیلی سخت تر از این حرفهاست
فقط هیچ کس نمی بیند و نمی داند که چقدر دیگر میتواند بنویسد …

بیایید قدردان باشیم و در آستانه روز پدر، سلامتی پدر و مادرهامون رو از خدا بخواهیم



در آستانه 15 خرداد 91 (سیزدهم رجب) مصادف با سالروز
ولادت حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام و روز بزرگداشت پدر
برای تمام پدران گل ایرانی آرزوی سلامتی و طول عمر داریم
و امیدواریم بتونیم فرزندانی قدر شناس باقی بمونیم



به یمن لطف تو بختم بلند خواهد شد
سرم به خاك رهت ارجمند خواهد شد

لبی كه زمزمه درد می كند شب و روز
به یمن روی تو پر نوشخند خواهد شد

فرصت ها را در يابيد!

www.Fekreno.org

آيا تاکنون تجربه کرده ايد که جرقه اي در وجود شما باعث بيداري يکي از استعدادهاي تان شده باشد؟ آيا تاکنون با افراد موفق برخورد داشته ايد که اين ارتباط باعث تشويق شما به جنبش و تکاپو به سوي موفقيت شود؟ گاهي اوقات چنين است که در اثر غفلت يا عدم آگاهي از استعدادهاي وجودي خويش، سال هاي زيادي را يک نواخت و بدون هيچ پيشرفتي سپري مي کنيم، حال يا به همان يک نواختي قانع هستيم و يا از آن خسته و افسرده شده و انگيزه خود را براي هر کاري از دست مي دهيم. اما گاه انسان در مسير زندگي خويش با افراد موفقي مواجه مي شود که ديدن موفقيت آنها باعث بيدار شدن استعدادهاي فطري انسان و ايجاد اعتماد به نفس براي او مي شود و ندايي از درون مي شنود که «من نيز مي توانم...» هر لحظه ممکن است جرقه اي در وجود انسان روشن شود که او را تشويق به تلاش بيشتر براي رسيدن به اهداف بالاتر کند ، آن لحظه را بايد قدر دانست و به آساني از دست نداد. اين يک نمونه از همان نسيم هايي است که آخرين رسول الهي از آن سخن مي گويد که: « در زندگي شما نسيم هايي مي ورزد که از جانب خداست، آگاه باشيد که خودتان را در معرض دريافت آن نسيم ها قرار دهيد.» هر لحظه ممکن است جرقه اي در وجود انسان روشن شود که او را تشويق به تلاش بيشتر براي رسيدن به اهداف بالاتر کند ، آن لحظه را بايد قدر دانست و به آساني از دست نداد. زمان رودخانه اي سيال است که همه انسان ها در آن شناورند ، اما درک لحظه هاست که انسان ها را از يکديگر متمايز مي سازد. کسي که مي خواهد به موفقيت برسد بايد تلاشي توام با ايمان به پيروزي داشته باشد. کسي که منتظر زمان مي نشيند آن را از دست مي دهد. پس مراقب تک تک لحظه هايي که به شما رو مي کند باشيد. ايجاد انگيزه اگر زماني احساس کرديد که انگيزه اي براي ادامه تلاش يا شروع يک حرکت جديد نداريد ، سعي کنيد خود را به افراد موفقي که در پيرامونتان هستند نزديک کنيد و با ايشان ارتباط برقرار کنيد ، خواه ناخواه انرژي مثبت آنها در شما ايجاد انگيزه خواهد کرد. البته افراد موفقي مي توانند به عنوان الگوي انسان قرار گيرند که اولاً با تلاش و پشتکار خود به موفقيت رسيده اند نه به صورت اتفاقي و آني! و ثانياً در زمان رسيدن به موفقيت اخلاق نيکو را فراموش نکرده و با ديگران به زيبايي برخورد مي کنند. تمرکز نيروهاي جسماني و عقلاني، روحي و رواني در يک نقطه به مراتب اثري بيشتر از نيروهاي پراکنده خواهد داشت. براي کسب موفقيت تمرکز داشته باشيد. تاکنون به اين نکته دقت کرده ايد که چرا ذره بين پارچه يا کاغذ را مي سوزاند؟ بسيار ساده است، ذره بين نور آفتاب را جذب مي کند و شعاع هاي، پراکنده آن را در يک نقطه متمرکز مي سازد، بنابراين اگر چيزي را جلوي آن نگه داريم آن را مي سوزاند. تمرکز نيروهاي جسماني و عقلاني، روحي و رواني در يک نقطه به مراتب اثري بيشتر از نيروهاي پراکنده خواهد داشت. تعيين هدف در زندگي عده اي از مردم هستند که واقعاً نمي دانند از زندگي چه مي خواهند و توانايي هاي خود را نيز نمي شناسند. تعيين اهداف کوتاه مدت و بلند مدت در زندگي باعث نشاط و شادابي فرد مي شود و او را به تلاش و تکاپو در جهت رسيدن به آن اهداف وا مي دارد. هر گاه تعيين حاصل کنيد که زندگي شما ماموريتي با شکوه و قهرمانانه است، ديگر سستي به خود راه نخواهيد داد. زندگي ما حاصل نگرش و طرز تلقي ما از هستي است. ما آزادانه و بدون محدوديت، فکر و باور خود را بر مي گزينيم. پس چه بهتر که آينده اي روشن و توام با موفقيت را براي خود ترسيم کرده و با اعتماد به نفس کامل به سوي آن حرکت کنيم. اگر اهداف خود را به گونه اي جدي بر پرده ذهن تصور کنيد و با تمام وجود در صدد تحقق آنها بر آييد، جزء جزء زندگي شما رو به کمال و شکوفايي خواهد رفت.   باور خويشتن در باطن شما معجزه هايي وصف ناپذير نهفته است. براي اينکه شگفتي هاي دلخواه خود را در زندگي بيافرينيد بايد در عمق وجود خويش به دنبال اين طلاهاي ناب رفته و آنها را از معدن هاي پر رمز و رازشان استخراج کنيد. در درون، خزانه اي بي کران از توان مندي هاست که مي تواند آنچه را که در آرزوي آنيم برايمان فراهم کند. شناخت استعدادها و استفاده به موقع و به جا از آنها بسيار مهم است. کسي که از استعداد هاي خويش استفاده نمي کند گويي از آن بي بهره است. آري فرد کم استعداد با پشتکار به موفقيت نزديک تر است از فرد با استعدادي که از آن استفاده نمي کند. بدون هراس و اضطراب به يگانه نيروي قدرتمند عالم يعني خداوند، اعتماد کنيد و از او ياري بخواهيد. اقدام کنيد و موانع و مشکلات را يکي يکي از سر راه برداريد و به کارتان عشق بورزيد.   برنامه ريزي و حرکت براي رسيدن به اهداف زيبايي که براي آينده ترسيم کرده ايد، زمان را از دست ندهيد. برنامه ريزي دقيق و مديريت زمان، شما را به اهدافتان نزديک خواهد کرد. بدون هراس و اضطراب به يگانه نيروي قدرتمند عالم يعني خداوند، اعتماد کنيد و از او ياري بخواهيد. اقدام کنيد و موانع و مشکلات را يکي يکي از سر راه برداريد و به کارتان عشق بورزيد. هر انساني که اهل عمل و اقدام باشد معتقد است: اوضاع و شرايط هر گونه که باشد با شکوه است و راه رشد و تعالي و تحول بر من گشوده است. اگر به هدف خود ايمان داشته باشيد، فرصت ها در جلوي شما رژه خواهد رفت. پيروز و شاد کام باشيد

دستورالعمل آموزش TRIZ در مدارس

پياده‌سازي پروژه TETRIZ: دستورالعمل آموزش TRIZ در مدارس براساس تجربه عملي پروژه TETRIS

www.Fekreno.org

TRIZ   1- معرفي پروژه TETRIS ال. مركاتللي، اف. توماسي، ام. ماسوتتي (پارك علوم AREA) امروزه ما در دنيايي رو به تغيير زندگي مي‌كنيم كه  سرعت تغييرات و ويژگي‌هاي ظاهري نوآوري‌ها در آن بيش از حد انتظار است. بنابراين هم‌راستا قرارگرفتن با جهت‌گيري‌هاي جهان كار چندان ساده‌اي نيست. دانش خيلي سريع قديمي شده و دانش جديدي ظهور پيدا مي‌كند. موقعيت مناطق و كشورهاي مختلف جهان نيز همانند شرايط اقتصادي به سرعت در حال تغيير است. در اين شرايط، فرهنگ‌ها نيز باهم ادغام مي‌شوند. دنياي امروز تفاوت‌هاي زيادي با گذشته دارد و لذا كسب مهارت و تخصص تنها در يك حوزه به هيچ وجه كافي نيست.  بايد طيف وسيعي از راه‌حلهاي تخصصي را فراگرفت و از تمامي آنها در طول زندگي استفاده كرد..... نيكولاي خكمنو 2008 (TRIZ Master certified by G.S. Altshuller)   اولين و مهمترين هدف از اجراي پروژه TETRIS، ترويج اصول، تكنيك‌ها و سيستم‌هاي عامل TRIZ در فضاي موسسات آموزش عالي و همچنين محتواي برنامه هاي آموزشي تخصصي است كه در شركت‌ها و سازمانهاي مختلف اجرا مي‌شوند. در واقع TRIZ نظريه‌اي است كه با هدف نظام‌مند ساختن فرايندها و رويه‌هاي مرتبط با نوآوري و خلاقيت بمنظور حل مسأله ارايه شده‌است. واژه TRIZ اصالتي روسي داشته و مخفف «نظريه حل مسأله به شيوه‌اي نوآورانه» است. در واقع TRIZ از يك نظريه، چندين رويه‌ عملياتي و طيف وسيعي از ابزار ابداعي توسط Genrich Saulovich Altshuller در 1946 تشكيل شده است و هدف آن ابداع فرايندي خلاقانه در بسترهاي فني و تكنولوژيكي، تدوين و تصويب، و سپس تكرارپذير كردن آن است. بطور معمول، ظرفيت نوآوري به فاكتورهاي كيفي طبيعي محدود مي‌شود و كمتر با فرايندي هماهنگ با يك رويكرد علمي ارتباط پيدا مي‌كند. عدم پذيرفتن اين اصل از سوي آلتشولر زمينه‌ساز مطالعه ايده‌هاي جديد براي مقابله با تقليل اصول كلي حاكم بر دگرگوني سيستم‌هاي فني گرديد كه بعدها زيربناي نظريه ابداع وي را تشكيل دادند. روش TRIZ فرصت لازم براي تجزيه و تحليل، ساختاربندي مدلها، و در نهايت حل مسأله را با رويكردي نظام‌مند و براساس مجموعه‌اي از مراحل و ابزار عملياتي فراهم مي‌كند. متدلوژي TRIZ تا به امروز، كاراترين و موثرترين ابزار حل خلاقانه مسأله‌ شناخته شده و بنابر باور عمومي امكان فراگيري و كاربرد آن - بدون نياز به برخورداري از خلاقيت ذاتي- وجود دارد. يك روش براي حمايت از صحت و اعتبار اين روش، ترويج آن در شركت‌هاي كوچك و متوسط و غول‌هاي اقتصادي بزرگ جهان مانند 3M، BAE Systems، Boeing Corporation، Daimler Chrysler، Dow Chemical، Ford، GM، Hitachi، IBM،‌ Intel، Johnson & Johnson، LC Electronics، Motorola، Kodak، NASA، Nestle، Otis Elevators، Panasonic، Protector & Gamble، Samsung، Siemens ، Toyota، UNISYS، Xerox، Whirlpool، Saipem و BTicino است. 1-1- بستر عملياتي «جامعه اطلاعاتي» كه ما امروزه در آن زندگي مي‌كنيم، با روند سريع منسوخ شدن اطلاعات همراه بوده و همين امر لزوم توسعه ظرفيتي خارق‌العاده را در تمامي بخشها طلب مي‌كند كه توانايي مديريت متناسب با رويه‌هاي اطلاعاتي و سازماني را داشته، با رويه‌هاي و الگوهاي مديريتي سنتي و معمول متفاوت باشد. اين امر مستلزم حل مسأله به شيوه‌اي نوآورانه و لذا بكارگيري ابزار و رويه‌هاي عملياتي جديد، نامتعارف، و كارآمد براي خلق متدلوژي حل مسأله جديد در تمامي بخشهاي عملياتي است. در اين ميان، TRIZ بعنوان يك پلت‌فورم نظري و عملياتي موثر براي توسعه و بهبود قابليت ها و ابزار مخصوص رويارويي با موقعيت‌هاي عادي و غيرعادي شناخته مي‌شود كه اعتبار آن توسط بنگاه‌هاي اقتصادي بزرگ و صاحب‌نام تأييد گرديده‌است. براساس پارامترهاي موردنظر آلتشولر، آموزش سنتي TRIZ نيازمند حداقل 200 ساعت آموزش است. در كشورهاي غربي، آموزش TRIZ اغلب در سمينارهاي 2 تا 5 روزه صورت گرفته و تنها به برخي از مفاهيم، اصول و مباني، و ابزارها اشاره مي‌شود. به همين دليل نتايج نهايي عمدتاً ناكافي و محدود هستند (خصوصاً در مواردي كه موضوع تأمين دانش عميق و قابل استناد مطرح شده و نياز به مشاركت مستمر و همه‌جانبه كاركنان شركتها مطرح مي‌گردد.) بنابراين تدريس TRIZ در دبيرستان‌ها فرصتي منحصربفرد براي ترويج و اشاعه يك رويكرد نظام‌مند براي حل مسأله در ميان همسالان است كه براساس آن مي‌توان الگوي حل مسأله فردي را طراحي كرد. برخلاف آموزش‌هايي كه غالباً در بستر شركتها صورت مي‌گيرند، هدف از TRIZ افزايش ناگهاني قدرت حل مسأله در ميان كاركنان يا شناسايي راه‌حل‌هاي خلاقانه و نوآورانه براي مشكلات فني نيست؛ بلكه ارايه مهارتي قابل يادگيري و رسيدن به نتايج موردنظر با استفاده از تكنيك‌هاي مناسب و اقدامات موثر مدنظر مي‌باشد. اولين گام، کاهش سکون روانشناسانه است که سبب میگردد اولین راه حلی که به ذهن می رسد و معمولاً براساس تجربیات گذشته است، بعنوان اولین و آخرین گزینه نجات پذیرفته شود- یا همان راه حلهای مصالحه جویانه – و لذا هیچ تلاشی برای یافتن راه حلهای جدید و نزدیکتر به شرایط آرمانی صورت نخواهد گرفت.   1.2 پروژه TeTRIZ: آموزش TRIZ از روشهای نوآورانه پروژه TETRIS كه با سرمايه‌گذاري برنامه آموزش مادام‌العمر لئوناردو داوينچي در كميسيون اروپا و در مدت دو سال با همكاري فعال 21 عضو اروپايي تحقق يافت، بر نيازهاي آموزشي افرادي متمركز شده‌است كه از نظر حرفه‌اي با امر آموزش در ارتباط بوده و در راستاي بهبود مهارت‌هاي فردي حل مسأله تلاش كرده، سعي دارند با استفاده از اصول روش‌شناسي TRIZ بهبود چشمگيري در نتايج نهايي بوجود آورند. به همين منظور، كارشناسان و محققان عضويت بخشي از كميته علمي را برعهده داشته و طيف وسيعي از مواد و ابزارهاي آموزشي را در مدارس متوسطه و شركتهاي تجاري بكار گرفتند تا از يادگيري TRIZ حمايت كرده، آنرا تسهيل نموده و قابليت‌هاي فردي حل مسأله را بهبود ببخشند. TETRIS از همكاري اعضاي برجسته بين‌المللي در حوزه‌هاي تحقيق و پژوهش، بخش دانشگاهي، و آموزش تكميلي بهره‌مند گرديد و با يكپارچه‌سازي مهارت‌ها و تجربيات فردي منحصربفرد آنها در قالب يك فرايند ثمربخش و رضايت‌بخش، زمينه همكاري موثر و چشمگيري را فراهم آورد. هريك از سازمانهاي درگير براساس ويژگي‌هاي فردي خود در امر تعريف و توسعه پروژه مشاركت كردند و اين فرايند با توصيف ملزومات شناختي، مزيت‌ها و دشواري‌هاي بوجود آمده در ارتباط با آموزش TRIZ خاتمه يافت. مربيان و كارشناسان در يك مقايسه ساختاري شركت كرده و تجربيات آموزشي خود در مدارس، دانشگاه و شركتهاي مختلف را در اختيار پروژه قرار دادند. براساس نتايج و يا‌فته‌هاي بدست آمده، برنامه‌هايي با هدف معرفي TRIZ به مدارس و شركتها تهيه و تنظيم و نيازهاي و ملزومات ويژه نيز مورد توجه قرار گرفت. بنابراين ميتوان گفت كه تنها توليد مواد آموزشي ساختاريافته براي مربيان و معلمان مدنظر نبوده است.   1.3 شركاي اجرايي   كنسرسيومي براي توسعه پروژه TETRIS تشكيل گرديد كه سازمانهاي بين‌المللي ذيل را در بر مي‌گيرد: شريك اصلي و هماهنگ‌كننده پروژه: كنسرسيوم پارك علمي AREA، Trieste (ايتاليا) شركا: دانشگاه فلورانس (ايتاليا) زيمنس اي.جي. (آلمان) مركز آموزش بزرگسالان جلواتا (لتوني ) استوديوي هنري هري فلاسر (آلمان) ISIS Malignani, Udrine (ايتاليا) موسسه فني HTL ولفس‌برگ (استراليا) Jelvata 1. Gymnasuim (لتوني ) Fachhochschule Karnten (استراليا) Stenum Gmbh (استراليا) ACC Australia Gmbh (استراليا)   1.4 اهداف اولين رسالت TETRIS، شناسايي نيازها و ملزومات سيستم آموزشي، خصوصاً در مدارس متوسطه با برنامه آموزشي علمي و فني و سازمانهاي آموزشي بطور گسترده‌تر است. هدف از اين كار بهبود كارايي آندسته از ابتكارات آموزشي است كه در راستاي توسعه مهارتهاي فردي حل مسأله خصوصاً از طريق كاربرد TRIZ در مدارس و شركتها، صورت مي‌گيرند. همچنين توجه ويژه‌اي به برجسته نمودن شباهت‌ها و جزئيات مهم در پارامترهاي آموزشي و نيازهاي تخصصي معطوف گرديده و هدف از اين كار فردي‌سازي فرصت‌هاي جديد همكاري در حوزه آموزش است. توسعه مواد آموزشي و راه‌اندازي سازمانهايي كه دوره‌هاي مشخصي را تدريس خواهند كرد، از جمله گام‌هاي بعدي در فرايند انتشار اصول TRIZ در سطح نظري و عملي است كه با بهره‌گيري از توصيه‌هاي مهم ذيل به مرحله اجرا درخواهند آمد: • معرفي تكنيك‌هاي مناسب براي جلوگيري از سكون روانشناسانه و مقاومت در برابر روش‌شناسي‌هاي جديد بمنظور مقابله با مشكلات و يافتن راه‌حلهاي مقتضي؛ • كاهش گرايش به سمت تلاشهاي تجربي و روشهاي آزمون و خطاگونه بمنظور بهبود كارايي نوآوري‌ها؛ • ارايه رويكردي ساختاري به تجزيه و تحليل موقعيت‌هاي بروز مشكل و خلاقيت موجود در بستر فني از طريق معرفي فرايندهاي نظام‌مند اجرايي در هنگام بروز مشكلات و براساس اصول بنيادين الگوريتم ARIZ براي حل مشكلات inventive؛ • معرفي اصل بنيادين دگرگوني سيستم‌هاي فني و قوانين عيني شناسايي‌شده توسط كارشناسان TRIZ.   1.5 ابزارها: مواد آموزشي و اعتبارسنجي آنها مواد آموزشي تهيه‌شده براي پروژه TETRIS شامل يك كتاب، 5 تصويرسازي انيميشن همراه با روشي كارآمد و فوري براي استفاده از روش TRIZ، و يك راهنماي معرفي TRIZ در سطح مدارس است كه همگي به پنج زبان اروپايي (فرانسه، انگليسي، ايتاليايي، آلماني و لتوني يي) قابل دسترسي بوده و از طريق سايت www.tetris-project.org هم قابل دانلود هستند. مواد آموزشي فوق جهت ترجمه به ساير زبان‌هاي دنيا در دسترس هستند. تاجاييكه به سازمانها مربوط مي‌شود، در سال 2009 چندين سازمان همكار (زيمنس اي.جي، ACC Australia Gmbh، Stenum Gmbh، Eifer) دوره‌هاي آموزش خانگي TRIZ در استراليا و آلمان اجرا كردند. اين درحاليست كه پارك علوم AREA كه همكاري اصلي Trieste محسوب مي‌شود، در ماه مه سال 2009 يك دوره‌ آموزشي مخصوص بنگاه‌هاي اقتصادي گرداوري نمود كه مورد استقبال شديد قرار گرفت و شركت‌كنندگان در آن به موفقيت‌هاي چشمگير دست يافتند. درخصوص موسسات آموزشي جهان نيز، مواد آموزشي توسط سه همكار آموزشگاهي پروژه يعني ISIS Malignani در Udine، كالج ارشد فني ولفس‌برگ در استراليا و جلواتا  1. سالن ورزشي در لتوني بررسي و ارزيابي شدند. تجربيات سه‌گانه آنها كه در ادامه همراه با جزئيات در بخش مقدمه آمده است، نشان مي‌دهد كه TRIZ حتي در بسترهاي بسيار ناهمگن به دانش‌آموزان دوره متوسطه تدريس شده و موفقيت‌‌هاي چشمگيري نيز كسب كرده است. بي‌شك مقايسه اين تجربيات، ياري‌بخش معلمان علاقمند به آموزش اصول و مباني TRIZ در مدارس متوسطه خواهد بود. تمامي همكاران فاز بررسي و ارزيابي، معلمان، مربيان و دانشجويان پرسشنامه‌هاي استانداردي را بمنظور ارزشيابي مواد آموزشي TETRIS تكميل كردند. تجزيه و تحليل اين داده‌ها و نتيجه‌گيري‌ها به بازبيني اولين نسخه محتواي آموزشي و انتشار آن در وب‌سايت TETRIS منجر گرديد.   1.6 ويژگي‌هاي اصلي مواد و ابزارهاي آموزشي موجود براي فعاليت‌هاي آموزشي رويكرد آموزشي توسط كارشناسان بخش هاي مختلف پياده گرديد تا نيازهاي كاربردي بسترهاي گوناگون و كابران نهايي در مدارس و شركتها مدنظر قرار گرفته باشد. مدل آموزشي بصورت نظام‌مند تعريف شده، و عناصر تشكيل‌دهنده و محدويت‌هاي پياده‌سازي TRIZ در يك برنامه آموزشي جهت اجرا در مدارس و شركت ها مشخص گرديد. اين مدل، كه جزئيات آن توسط اي. سوكول طراحي شده و در بخش 2 راهنما ارايه گرديده است، پارامترهاي ذيل را در نظر مي‌گيرد: نوع موسسه، برنامه‌هايي كه TRIZ بايد اجرا كند، نوع يكپارچه‌سازي موردنظر، نيازهاي معلمان، كاربرد منابع آنلاين موجود، همكاري با صنعت، نقش برنامه در قوانين و مقررات، تأمين مالي، سن فراگيران و غيره. از آنجايي كه مواد آموزشي بايد براي دانش‌آموزان سطوح متوسط جذاب باشند، در كنار كتاب اصلي TRIZ چندين داستان و مجموعه اي از انيميشن‌هاي چندرسانه‌اي ارايه گرديده است كه درك TRIZ را براي مخاطبان جذاب‌تر و ساده‌تر مي‌سازد. راهنماي استفاده از مواد آموزشي IUSES، نوشته جي. كاسيني در بخش سوم اين راهنما، بي‌شك كمك مضاعفي به معلمان و مربيان در آموزش مباني TRIZ مي‌باشد.     2 چگونه از بسته آموزشي TETRIS استفاده كنيم  -گاتانو كاسيني (دانشگاه فلورانس) 2.1 نقطه آغاز اين كتاب راهنما يكي از دستاوردهاي پروژه TETRIS است كه ابتكار ارزشمند برنامه آموزش مادام‌العمر كميسيون اروپا محسوب مي‌شود و هدف از آن: • شناسايي نيازهاي آموزشي مدارس متوسطه به بالا، دانشگاه‌ها و صنايع در كشورهاي مختلف جامعه اروپاست كه علاقمند به استفاده از TRIZ (نظريه حل مسأله به روش نوآورانه) در برنامه‌ها و جدول زمان‌بندي آموزشي خود هستند؛ • جذب دانش‌آموزان سطوح متوسطه به مطالعه روشها و ابزارهاي ارتقاي خلاقيت و حمايت از مهارت‌هاي حل مسأله در آنها با استفاده از ابزارهاي نظام‌مند؛ • تعريف يك مدل آموزشي مناسب براي تأمين نيازهاي ناهمگون در آموزش TRIZ؛ • توليد و اعتبارسنجي مواد آموزشي قابل انطباق با موقعيت‌هاي ويژه و ناهمگون بطوريكه قابل استفاده در بسترهاي بسيار متنوع و گوناگون باشند. ساختار اين كتابچه راهنما طوري طراحي شده است كه بيشترين انطباق‌پذيري را با نيازهاي متنوع و ناهمگون فراگيران TRIZ داشته باشد. به همين منظور، منتخبي از دانش كلاسيك TRIZ به بخشهاي مستقل تقسيم‌بندي شده تا معلمان، دانش‌آموزان، تازه‌واردان و كارورزان آنرا براساس نيازها و بسترهاي كاري مخصوص بخود مورد استفاده قرار دهند. لذا خوانندگان ميتوانند براساس سليقه شخصي‌شان فصلها و پاراگراف‌هاي موردنظرشان را انتخاب و مطالعه كنند. اين مجموعه كلاً به 5 فصل اصلي با موضوعات ذيل تقسيم شده است: • مقدمه (ها) • قوانين انقلاب سيستم‌هاي مهندسي • الگوريتم‌ حل مسأله به روش خلاقانه • تجزيه و تحليل Su-field و نظام استاندارهاي خلاقانه • ابزارها و اصول تناقضات حل مسأله علاوه بر اين، كتاب حاضر شامل پيوست كاملي است كه نمونه‌هاي متنوعي از مشكلات خلاقانه همراه با راه‌حلها و 5 انيميشن مختلف را در بر مي‌گيرد. 2.2 ساختار فصل‌ها هر فصل داراي عناوين مخصوص بخود بوده و در هركدام پاراگراف‌هايي درباره عناوين فرعي و مرتبط گنجانده شده است. براي مثال، خوانندگان علاقمند به مرور اجمالي دانش TRIZ ميتوانند دامنه مطالعات خود را به بخشهاي اول هر فصل محدود كنند كه توسط نوارهاي قرمز در كنار صفحه مشخص شده‌اند. علاوه بر اين، افراديكه ميخواهند دركي عميق از موضوعي خاص داشته باشند، ميتوانند كل فصول مرتبط را مطالعه كرده و از پرداختن به فصلهاي غيرمرتبط اجتناب كنند. همچنين پاراگراف‌ها براساس سطح جزئيات موضوع طبقه‌بندي شده و زيرمجموعه‌هاي ذيل را در بر مي‌گيرند: • تعريف: تعريفي كوتاه از موضوع انتخاب‌شده (كه از اين پس تحت عنوان T معرفي مي‌شود)؛ • نظريه: ابعاد نظري T؛ • مدل: مدل مفهومي و نمايش گرافيكي T؛ • روش/ ابزار: دستورالعمل‌هاي عملياتي درباره نحوه استفاده/ پياده‌سازي T؛ • مثال: نمونه كاربرد T؛ • خودارزشيابي: تمرين‌هايي براي ارزيابي سطح درك خواننده از T؛ • منابع و مراجع: جهت مطالعه بيشتر T.   2.3 موضوعات فصل‌هاي كتابچه و دامنه مربوط به آن فصل 1: مقدمه (ها) • پاراگراف اول معلمان و خوانندگان بزرگسال را با مفهوم TRIZ آشنا كرده، منطق و مزيت‌هاي موردانتظار آنرا تشريح مي‌كند؛ • پاراگراف دوم مقدمه مخصوص دانش‌آموزان بوده و هدف از ارايه آن، ايجاد انگيزه در خوانندگان جوان براي مطالعه TRIZ است؛ • پاراگراف سوم چند مفهوم مرجع را در TRIZ معرفي مي‌كند كه درك فصلهاي آتي را براي خواننده ساده‌تر مي‌سازد. فصل 2: قوانين انقلاب سيستمهاي مهندسي • مشاهده تاريخچه سيستم هاي فني نشان داده‌است كه برخلاف هدف ويژه تحولات صنعتي، همه مصنوعات بشر تحت تأثير الگوهاي تكرارشونده ذيل دگرگون مي‌شوند. بعبارت ديگر: سيستم‌هاي فني تحت تأثير قوانين عيني هستند كه مستقل از حوزه بكارگيري يا عملكردي پيش‌بيني شده براي سيستم فني مي‌باشند. اين قوانين بر توسعه نظام‌هاي فني حكومت مي‌كنند، درست مانند قوانين طبيعي كه توسعه سيستمهاي بيولوژيكي را تحت كنترل دارند. دانش ژنتيك پيش‌بيني ويژگي‌هاي موجودات زنده را امكان‌پذير مي‌سازد؛ درست مانند قوانين انقلاب سيستم هاي مهندسي كه پيش‌بيني پيشرفت‌هاي سيستم‌هاي فني را در آينده ميسر مي‌سازد. • فصل دوم 8 قانون كلي انقلاب سيستم‌هاي مهندسي را تشريح مي‌كند كه براي تجزيه و تحليل سطح تكامل يك سيستم فني خاص و/يا هدايت روند توسعه راه‌حلهاي خلاقانه با رويكردي كارآيي‌مدارانه مورد استفاده قرار مي‌گيرد. فصل 3: الگوريتم حل‌مسأله به روشهاي خلاقانه • انقلاب سيستم به بروز تناقضات اشاره دارد؛ يعني تضاد ميان يك سيستم و محيط آن يا تضاد ميان عناصر تشكيل‌دهنده سيستم به تنهايي. براساس مطالعات TRIZ، راه‌حلهاي خلاقانه‌اي كه مشاركتي چشمگير در توسعه يك سيستم فني دارند، با نيازهاي مخالف يكجا جمع نمي‌شوند. بنابراين غلبه بر تناقضات نيروي محركه انقلاب فناوري است و شناسايي آنها اولين گام در تمام فرايندهاي خلاق بشمار مي‌رود. • فصل سوم خوانندگان را با رويكرد TRIZ در تجزيه و تحليل و فرمول‌بندي مجدد مسأله به شكل پارامترهاي دوتايي متناقض آشنا مي‌كند (كه در مبحث TRIZ تحت عنوان تناقضات شناخته مي‌شود)؛ الگوريتم گام به گام شامل منطق TRIZ و روند اجرايي آن است كه بتدريج مهارتهاي حل مسأله افراد را افزايش مي‌دهد. فصل 4: تجزيه و تحليل Su-Field و نظام استانداردهاي خلاقانه • راه‌حلهاي استاندارد خلاقانه (بعضي‌اوقات به اختصار استانداردها گفته مي‌شود)، سيستمي متشكل از 76 مدل هم‌افزايي و تحول سيستم‌هاي فني است كه با قانون انقلاب نظام‌هاي مهندسي در ارتباط است. اين سيستم در كنار پايگاه داده‌ اثرات علمي و اصول و مباني خلاقانه، پايه و اساس دانش كلاسيك TRIZ را تشكيل مي‌دهد. • فصل چهارم شامل جزئيات رويكرد مدلسازي substance-field است كه ابزار استاندارد TRIZ براي مدلسازي موقعيت‌هاي مسأله‌ساز مي‌باشد؛ سپس منتخبي از راه‌حلهاي خلاقانه استاندارد ارايه خواهد شد تا فهرستي مرجع براي تكنيك حل مسأله تهيه گردد. فصل 5: ابزارها و اصول حل تناقضات • هرگونه مسأله خلاقانه بايد براساس منطق ARIZ تجزيه و تحليل شده و به محض اينكه تناقضات فيزيكي زيربنايي شناسايي و راه‌حل ايده‌آل اتخاذ گرديد، ميتوان مفهوم جديدي را با استفاده از اصول و مباني جداسازي ارايه نمود. • فصل پنجم اصول و مباني TRIZ را تشريح نموده و جهت‌گيري‌هاي مناسبي براي غلبه بر تناقضات يك مسأله مدلسازي‌شده - براساس منطق ARIZ - ارايه مي‌دهد. پيوست: مجموعه‌اي از مثالها • پيوست شامل مجموعه‌اي از مسأله‌هاي «خلاقانه» همراه با توصيف گام به گام فرايند حل مسأله تا زمان توليد راه‌حل احتمالي است. 2.4 محتواي انيميشن‌ها بسته آموزشي TETRIS شامل پنج انيميشن است كه با هدف افزايش جذابيت TRIZ و ارايه پشتيباني علمي از توضيحات مدلهاي اصلي TRIZ تهيه و توزيع شده است (معلمان ميتوانند از انيميشن‌ها به عنوان توضيحات تكميلي مفاهيم اصلي يا اشاره به جزئيات مفاهيم معرفي‌شده در داستانها استفاده كنند). محتواي انيميشن‌ها بطورخلاصه عبارتست از: انيميشن 1: تاريخچه TRIZ • داستان كوتاه منشأ TRIZ را بعنوان نظريه توسعه‌يافته از طريق يك فعاليت آزمايشي گسترده (شكل 1) نشان مي‌دهد، درست مانند ديگر علوم قديمي و ديرپا. • اين انيميشن به وجود قوانيني اشاره دارد كه دگرگوني سيستم‌هاي مهندسي را توصيف مي‌كنند.   انيميشن 2-4: نينا در مدرسه/ دانشگاه/ محل كار • در اين داستانها نينا در سنين مختلف نشان داده مي‌شود؛ هدف اصلي از بيان اين داستانها، نشان دادن نحوه حمايت يك رويكرد نظام‌مند به حل مسأله از توليد راه‌حلهاي اثربخش در موقعيت‌هاي مختلف اعم از زندگي خصوصي، مدرسه/ كار است. هر سه مسأله مطرح‌شده در اين انيميشن‌ها، از طريق اصول خلاقانه يكسان حل و فصل شده‌اند تا اثبات شود كه درصورت كاربرد صحيح و اثربخش، امكان رسيدگي به چندين مسأله متفاوت از طريق يك مدل واحد راه‌حل وجود دارد. • اين انیميشن‌ها حاوي پشتيباني‌هاي عملي بوده و معلمان را در معرفي برخي از مباني مهم TRIZ ياري مي‌دهند. • انيميشن 2 مفهوم تناقض (شكل 2) و اهميت رد راه‌حل‌هاي مصالحه‌جويانه را بوسيله پيش‌بيني مطلوب‌ترين نتايج نشان مي‌دهد. • انيميشن 2 Tongs (شكل 3) را بتصوير مي‌كشد تا تناقض‌هاي زيربنايي و ضروري براي مقايسه مطلوب‌ترين نتايج با منابع موجود شناسايي شوند. TRIZ نشان مي‌دهد كه شناسايي تناقضات گامي حياتي در توليد راه‌حلهاي خلاقانه است. • انيميشن 3 جزئيات بيشتري در مورد مفاهيم ارايه‌شده در اپيزود اول زندگي نينا بيان مي‌كند: بمنظور جلوگيري از سكون روانشناسانه، پيشنهاد مي‌شود كه بر شدت تناقضات افزوده شود. در نتيجه، ميتوان اصلاحاتي اساسي در نتيجه انطباق چشم‌اندازهاي مختلف اعمال كرد (شكل 4).     • انيميشن 4 بر يكي ديگر از مشخصه‌هاي بسيار مهم فرمول‌بندي مطلوب‌ترين نتيجه اشاره دارد: در اين مرحله فرمول‌بندي مفهومي كه داراي عملكرد مشخص است، بعنوان ابزاري براي كاهش مصرف منابع و جلوگيري از وارد آمدن اثرات غيرقابل جبران پيشنهاد مي‌گردد (شكل 5).     • همچنين انيميشن 4 يك فهرست طولاني از محصولاتي ارايه مي‌دهد كه نينا در راستاي كاربرد اصول خلاقانه TRIZ براي حل مشكلات خويش مورد استفاده قرار داد. انيميشن 5: نظريه حل مسأله به روشهاي خلاقانه     • آخرين انيميشن مفاهيم بيان‌شده در انيميشنهاي قبلي را خلاصه كرده و ساير عناصر دانش TRIZ را معرفي مي‌كند. • بخش اول شباهت TRIZ و ساير علوم مطرح‌شده در انيميشن اول را بيان مي‌كند؛ درست مانند علم ژنتيك كه پيش‌بيني دگرگوني موجودات زنده را امكان‌پذير مي‌سازد، TRIZ نيز تحول نظام‌هاي فني را پيش‌بيني مي‌كند (شكل 6). • اين انيميشن معلمان را در معرفي اپراتور سيستم (شكل 7) و همچنين مدلسازي Su-Field و استانداردهاي خلاقانه (شكل 8) ياري مي‌دهد.   2.5 آينده پروژه TETRIS پروژه TETRIS اولين تلاش در راستاي توليد محتواي آموزشي چندزبانه و منسجم است كه قابل استفاده معلمان، دانش‌آموزان، مربيان، كارشناسان و خوانندگان علاقمند به مباحث TRIZ بوده و جايگزين خوبي براي مواد آموزشي بخش‌بندي شده كلاسيك مي‌باشد. لازم بذكر است كه تمامي اين مواد آموزشي در صورت ذكر منبع قابل تكثير و توزيع مي‌باشد. تيم پروژه TETRIS درصدد توسعه همه‌جانبه دانش اين حوزه نبوده و لذا راه براي تكميل و بهبود محتواي آموزشي TETRIS باز است. علاقمندان به ترجمه اين بسته آموزشي به زبان‌هاي ديگر، و مشاركت در بهبود يا ارتقاي محتواي فعلي آن، مي‌توانند با هماهنگ‌كننده پروژه تماس حاصل نمايند. 3 پروژه TETRIS. شرح مدل آموزشي  - I. Murashkovska و A. Sokol (مركز آموزش بزرگسالان جلگاوا) 3.1 مقدمه يكي از postulateهاي TRIZ مي‌گويد كه «در فرايند حل مسأله بايد pecularityهاي يك موقعيت را مدنظر قرار داد» (Khomenko & Ashtiani 2007). اين امر در بستر معرفي TRIZ در مدارس بدان معناست كه هيچ رويكرد واحدي براي همه موقعيت‌ها وجود ندارد. در اين كتابچه راهنما، برخي مشكلات كلي را بعنوان زيربناي معرفي چنين موضوعي در TRIZ مطرح كرده، مدل آموزشي مورداستفاده در پروژه TETRIS را توصيف كرده و بر برخي تصميمات مهم علاقمندان به معرفي TETRIS در بستر آموزشي مدارس متمركز خواهيم شد. 3.2 منطق معرفي TRIZ در مدارس در دهه 1960، مفهوم «جامعه دانش‌محور» در پاسخ به ناتواني سيستم هاي آموزشي سنتي در برآورده ساختن نيازهاي جامعه معاصر، در اروپا مطرح گرديد. در عصر مدرن، مفهوم «جامعه دانش‌محور» توسط تي. كوك و تحت عنوان سيستمي متشكل از روابط اجتماعي افراد تعريف گرديد كه متضمن سطوح بالاي نوآوري بوده و در آن هركس قابليت رسيدن به سطوح بالاي مشاركت در كسب، استفاده و توسعه دانش جديد را بصورت مستقل دارد. لانگ‌ورث [1] مهارت‌هاي اوليه و موردنياز در جامعه دانش‌محور را اينگونه تعريف مي‌كند: توانايي مديريت خويشتن، توانايي كاركردن با اطلاعات و بهره‌برداري از آن، استفاده از دانش جديد و بكارگيري موثر آن، مهارت‌هاي مطالعه، توانايي برقراري رابطه‌هاي حساس و منتقدانه، مهارت‌هاي مديريتي و ارتباطي، توانايي‌هاي فكري و خلاقيت، قدرت انطباق‌پذيري، توانايي همكاري تيمي و يادگيري مادام‌العمر. از آنجايي كه سيستم فعلي آموزش، يا برنامه‌ها و جدول زمان‌بندي واقعي، نميتواند به اندازه كافي در آماده‌سازي دانش‌آموزان براي زندگي در جامعه دانش‌محور موثر واقع شود (Lipman 2003; Wiske 1998)، ضرورت اصلاح برنامه‌هاي آموزشي موجود براساس مهارت‌هاي فوق‌الذكر شديداً احساس مي‌شود. كارشناسان TRIZ مهارتهاي بسياري را شناسايي كردند كه لانگ‌ورث با استفاده از روشهاي فكري TRIZ ارتقا بخشيده و توسط ابزار TRIZ حمايت كرده بود. تعريف دقيقتر از مهارت‌هايي كه در نتيجه تلاشهاي علاقمندان به TRIZ بصورت منظم توسعه يافته‌اند، منتشر گرديده است [2]. بنابراين معرفي TRIZ در برنامه زمان‌بندي مدارس، احتمالاً همان تغيير احتمالي سيستم آموزشي است كه با هدف تأمين نيازمندي‌هاي جامعه دانش‌محور صورت خواهد گرفت. اين كار از دو روش ميسر است – معرفي TRIZ بعنوان موضوعي جداگانه و مستقل يا مبحثي در داخل محتواي ساير حوزه‌ها. 3.3 TRIZ در مدارس روش سنتي براي برنامه‌ريزي محتواي آموزشي به شرح ذيل است (شكل 1): • مدرسه‌اي يك برنامه‌ آموزشي را بصورت تجربي تهيه كرده و فهرست موضوعات موردنياز را تعريف مي‌كند • دولت استانداردهاي موضوع را مي‌پذيرد • معلمان برنامه‌هاي موردنظر را كه شامل فهرست مواد درسي قابل آموزش مي‌شود، تهيه مي‌كنند. اين بدان معناست كه معلم موارد موردنظرش را شخصاً از ميان منابع موجود انتخاب مي‌كند: كتابهاي درسي، منابع آموزشي، منابع اينترنتي، و ساير مواردي كه براي تحقق هدف برنامه مناسب بوده و با ويژگي‌هاي مخاطبان هدف هم تناسب دارند. مطمئناً مواردي هم هست كه هيچ كتاب درسي خاصي تعيين نشده و معلم مجبور شود محتواي درسي را بصورت مستقل آموزش دهد. او اين كار را از يك سو براساس برنامه موضوعي و از سوي ديگر، براساس متون علمي موضوع انجام مي‌دهد. مدارس وابسته به كنسرسيوم TETRIS همانند ساير موسسات آموزشي مشابه كه براي تدريس TRIZ به دانش‌آموزان خود برنامه‌ريزي مي‌كنند، كار با مهارت‌هاي TRIZ يا تدريس محتوا آغاز نمي‌شود. چراكه محتواي آموزشي بايد براساس ويژگي‌هاي موقعيت منطبق‌سازي شود. تفاوت اصلي اين شيوه در مقايسه با معرفي موضوعات كلاسيك آنست كه هيچ برنامه يا استانداردي براي TRIZ وجود ندارد.   در حقيقت، برنامه بايد براساس سيستم نيازمندي‌ها و در طي فرايند آموزش/ يادگيري تعريف شود. در تهيه يك برنامه آموزشي بايد به فاكتورهاي متعددي توجه كرد: فاكتورهاي دانش‌آموزي • ارزشهاي انساني و ملي • نيازهاي آموزشي • انگيزه • قابليت‌هاي فردي • تفاوت‌هاي سني • فاكتورهاي شناختي: مهارت‌هاي شناختي، مهارت‌هاي خلاقانه • فاكتورهاي احساسي: همدردي و هيجانات، شخصيت و نقاط‌قوت افراد • سبك يادگيري • كميت و كيفيت دانش موجود • كار و تجربه حل مسأله • توانايي يادگيري • توانايي تشريك مساعي فاكتورهاي معلمي: • ارزشهاي انساني و آموزشي • نگرش نسبت به فعاليت‌هاي موجود در حرفه‌ تدريس • قابليت‌هاي فردي • فرهنگ فردي • تحصيلات • تجربيات • عقايد و باورهاي آموزشي • دانش حرفه‌اي • نگرش نسبت به دانش‌آموزان و سبك برقرار تعاملات اجتماعي‌ • خلاقيت فاكتورهاي مدرسه‌اي هدف از فعاليتها و استراتژي توسعه برنامه‌هاي آموزشي جو و فضاي حاكم فرهنگ سازماني سنتهاي آموزشي محيط تدريس منابع: مواد آموزشي، افراد، زمان فاكتورهاي كشوري ارزشهاي ملي توسعه اجتماعي، اقتصادي و سياسي سياست آموزشي سيستم آموزشي استانداردهاي آموزشي هم‌افزايي تمامي فاكتورهاي فوق سبب مي‌شود، اطلاعات قابل‌درك/ غيرقابل‌درك و جذاب/ غيرجذاب از ديد دانش‌آموزان از يكديگر تفكيك شده، امكان يادگيري دانش‌آموزان بصورت مستقل ارزيابي شده، كارهايي كه با علايق و توانايي‌هايشان هماهنگ است و همچنين زمينه‌هايي كه رويكردهاي آموزشي در آنها به موفقيت يادگيري منجر مي‌شود، مورد شناسايي قرار گيرند. بنابراين ميتوان گفت، توليد محتواي آموزشي مناسب براي استفاده اثربخش در آموزش TRIZ در يك مدرسه با شركت خاص امكان‌پذير است. همچنين اين بدان معناست كه محتواي آموزشي براي هر شركت‌كننده در پروژه بايد متفاوت بوده و حداقل 5 تا 6 مورد از مواد آموزشي تنها در چارچوب پروژه TETRIS پياده‌سازي گردد. با اين وجود، منابع زماني و مالي اجازه اتخاذ چنين رويكرد گسترده‌اي را نمي‌دهند و تنها يك مجموعه از محتواي آموزشي قابل توليد است. كار، نيازمندي‌هاي متناقض را بخوبي نشان ميدهد: توليد محتوايي كه براي مخاطبان هدف مختلف و موقعيت‌هاي متنوع مناسب بوده و تنها از منابع محدود موجود در پروژه استفاده كند. اين تناقض – در عين حال بايد چندين مجموعه و تنها يك مجموعه از مواد آموزشي توليد شود – با جداسازي كار به دو سطح خرد و كلان حل شد: يك مجموعه مواد آموزشي وجود دارد اما شامل عناصر ساختاري روشن است كه ميتواند نيازهاي متنوعي را برآورده سازد. اين راه‌حل با گرايش هاي مدرن در مبحث آموزش نيز تداخل پيدا مي‌كند؛ گرايشهايي كه اهميت بستر طراحي سيلابس و نقش فعال را همزمان براي معلم و فراگير متصور مي‌شوند. يكي نياز ديگر هم وجود دارد كه شركت‌كنندگان پروژه بايد مدنظر قرار دهند. مواد آموزشي جديد قبلاً توسط معلماني استفاده مي‌شدند كه هرگز قبلاً آموزش TRIZ نديده بودند. بنابراين منابع موجود يا همان دانش و تخصص معلمان بايد به بيشترين حد ممكن استفاده شود: دوره‌هاي آموزش مربيان قبل از معرفي TRIZ در كلاسهاي درس برگزار شدند و هدف آنها كمك به معلمان در تشخيص نمونه‌هاي مباني TRIZ از قبيل تضادها، راه‌حلهاي استاندارد و غيره در حوزه‌هاي مخصوص بخودشان بود. در نتيجه، معلمان احساس راحتي بيشتري با موضوعات «جديد» نموده و مجموعه وسيعتري از مثالها در دسترس دانش‌آموزان قرار گرفت تا درك بهتري از مفاهيم TRIZ بدست آورند. در واقع، كاربردي بودن ابزارهاي TRIZ در بسترها و رشته‌هاي مطالعاتي مختلف، بارزترين مشخصه آن است.   3.4 پرسشهايي كه بايد پاسخ داده شوند در اين بخش، فهرستي از چند پرسش ابتدايي را ارايه مي‌دهيم كه بايد توسط علاقمندان به معرفي TRIZ در حوزه‌هاي كاري‌شان پاسخ داده شوند. تجربيات ما از آموزش TRIZ در سه كشور اروپايي، توجه به چند نكته را ضروري نشان مي‌دهد. ما براي نشان دادن طيف پاسخ‌ها دو جهت‌گيري فكري احتمالي را پيشنهاد مي‌دهيم (موارد الف و ب). هيچ‌يك از جهت‌گيري‌ها نبايد بيش از حد موردتوجه قرار گيرند زيرا جهت اطلاع‌رساني مطرح شده‌اند. هدف از برگزاري دوره TRIZ چيست؟ • اطلاع‌رساني به دانش‌آموزان درباره رويكرد حل مسأله • تغيير رويكرد حل مسأله دانش‌آموزان چگونه بايد TRIZ را معرفي كرد؟ • بعنوان يك موضوع مجزا و مستقل • بعنوان محتوايي كه بايد با ديگر موضوعات همراه شود كلاسهاي درس چگونه بايد سازماندهي شوند؟ • سخنراني‌ها بعد از انجام فعاليت‌هاي كلاسي كه فراگيران را ارزيابي مي‌كنند، ارايه گردند • برگزاري جلسات حل مسأله همراه با ارزيابي‌هاي مستمر منبع مشكلات مورد بررسي در جريان كلاسهاي آموزشي چيست؟ • مثال‌هايي كه مخصوص كلاس درس تهيه شده‌اند • مشكلات زندگي واقعي معلم چگونه بايد آموزش ديده باشد؟ • گذراندن يك دوره كوتاه آموزش مربي كه پس از فراگيري كامل مباحث برگزار مي‌شود • يادگيري مستمر براساس ارتباط منظم با كارشناسان TRIZ هدف بلندمدت موسسه از برگزاري دوره‌هاي TRIZ چيست؟ • تأمين تقاضاي جديد براي موضوعات مربوط به نوآوري • سازماندهي مجدد برنامه آموزشي مدرسه براساس نيازهاي رو به تغيير دنياي مدرن اگرچه انتخاب يك مدرسه خاص همواره به تفاوت‌هاي هريك از موقعيت‌هاي آموزشي بستگي دارد، اما انتخاب ما گزينه ب مي‌باشد زيرا به تغييرات عميقتري در سيستم آموزشي منتهي شده و احتمال تأمين نيازهاي دنياي مدرن در آن بيشتر است.   منابع Khomenko, N. & Ashtiani, M. (2007) Classical TRIZ and OTSM as scientific theoretical background for non-typical problem solving instruments, ETRIA Future 2007 (Frankfurt, 6-8 November. Lipman, M. (2003) Thinking in educationCambridge University Press). Wiske, M. S. (Ed) (1998) Teaching for Understanding. Linking Research with Practice.Jossey-Bass). 4 طرح پايلوت معرفي مواد آموزشي TETRIS در اولين سالن ورزشي جلكاوا، لتوني  -  V. Maido (سالن تربيت بدني جلگاوا)، I. Murashkovska، A. Sokol (مركز آموزش بزرگسالان جلگاوا) 4.1 درباره مدرسه سالن تربیت بدنی عمومی جلگاوا يك مدرسه دولتي است كه دوره‌هاي آموزش متوسطه را در سطوح عالی به دانش‌آموزان ارايه مي‌دهد. برنامه درسی اين مدرسه فاقد برنامه‌هاي تخصصي و حرفه‌ای است. در هنگام پیوستن به این پروژه، انگیزه اصلی مدرسه در دو حوزه خلاصه مي‌شد. قبل از هرچيز علاقه فراوان مدرسه به يافتن راههاي توسعه مهارت‌هاي تفکر قدرتمند در ميان دانش‌آموزان در همه زمینه‌هاي فعالیتي باعث شكل‌گيري دوره TRIZ گرديد. علاوه بر این، هدف ديگر آنها مرتبط ساختن فرايند آموزش و پرورش با زندگی واقعی از طريق وسعت بخشيدن به تصور دانش‌آموزان نسبت به فرایندها و وقایع صنعتي بود. 4.2 سازماندهي كلاسها برای اجراي طرح پايلوت مواد آموزشي TETRIS، دو گروه از فراگيران سازمان‌دهي گرديدند. هر گروه شامل 15 دانش‌آموز و متشكل از فرمهاي 10 و 11 (17-18 ساله) بود. هر گروه در طي دوره آموزش، بصورت دو هفته یک بار در يك بازده زماني چهار ماهه در كلاسهاي آموزشي حضور پيدا مي‌كرد (از فوريه تا مه 2009). از آنجاييكه حضور در همه كلاسها براساس برنامه آموزشي ميسر نبود، شركت دانش‌آموزان در كلاسها بصورت اختياري بوده و در قالب آموزش دلخواه طبقه‌بندي گرديد. مربيان TRIZ در دوره آموزش TETRIS براي معلمان شركت كردند كه در ابتداي دوره زماني تدريس برگزار گرديد. برنامه درسی اصلي دوره براساس ساعت درسي موجود، دانش عمومي دانش‌آموزان و سطح تسلط معلم بر مباحث TETRIS تنظيم گرديد. معرفي TRIZ و روشهای حل مسئله، تناقضات و روش‌های کلی، همراه قوانین تکامل سیستم‌های فنی، از جمله مباحث اصلی اين دوره آموزشي بودند. فرآیندهای یادگیری شامل سخنرانی‌های معلمان و جلسات عملی حل مسأله مي‌شدند که در طی آن دانش‌آموزان بصورت گروهي يا دونفره بر روي موضوعات كار مي‌كردند. 4.3 نتایج درسها به منظور ارائه یک تصویر جامع‌تر، نتایج به دست آمده از نقطه‌نظر سه گروه ارزيابي گرديد: دانش‌آموزان، معلم و دولت/ مديريت مدرسه. نقطه نظر  دانش‌آموزان عملاً تمام دانش‌آموزان اشاره داشتند كه انیمیشن هاي TRIZ بسیار قانع کننده بود و از آن بسيار لذت برده‌اند. در نتیجه برگزاري اين کلاسها، چگونگي فرايند تفكر، و از همه مهمتر، نحوه ارتقاي آن براي تأمين اهداف مهم فردي مشخص گرديد. در عين حال، اشاره شد كه گاهي‌اوقات دانش عمومی براي درک كامل محتويات آموزشي TRIZ و حل مسأله كافي نبوده است. نقطه نظر معلم متاسفانه، ابزار عمومي تفكر در اختيار دانش‌آموزان قرار نگرفت. در عوض از آنها خواسته شد ابزارها را از يكديگر تفكيك كرده و موارد مربوط به موضوعات مشابه را باهم تركيب كنند؛ یعنی ابزار مفید در علم فیزیک، ابزارهای مفید در زیست‌شناسی، ابزارهای مفید در شیمی، و غیره. این امر لزوم استفاده از TRIZ را در حل مسأله‌ يكپارچه‌سازي محتوای آموزشي و ارايه تصويري نظام‌مند از جهان نشان مي‌دهد. به نظر می‌رسد كه مدل چندبعدي تفكر قدرتمند و قوانين انقلاب سيستمي از جمله مناسب‌ترین ابزار موجود برای تحقق این هدف هستند. یکی دیگر از دشواری‌هاي بسياري از دانش‌آموزان، لزوم مشخص كردن موقعيت مسأله از طريق تفكر گام به گام به يك شكل مشخص بود. پاسخ فوري دانش‌آموزان اين است كه مي‌خواهند سريعاً مسأله را حل كنند. در اين ميان فناوري بله- خير را مي‌توان با موفقيت كامل براي تكثير اين دشواري بكار برد. انگیزه دانشجویان در هنگام كاركردن بر روي مسأله‌هاي مشخص افزايش مي‌يابد. به همين منظور از رويكردهاي عمومی OTSM-TRIZ و روش‌های حل و فصل تناقضات برای این هدف استفاده شد. نقطه نظر دولت/ مديريت مدرسه گروه سنی دانش‌آموزان شركت‌كننده بدقت مورد بررسي قرار گرفت تا سطح دانش آنها براي حل مسأله بصورت مستقل متناسب باشد. مشکل زماني بوجود آمد که دانش‌آموزان نتوانستند از دانش خود براي مدلسازی و دگرگون كردن شرایط مسأله استفاده كنند. متاسفانه، مهارت‌های تفکر قدرتمند اغلب كمياب است. این امر به لزوم كار بر روي اين مهارت‌ها در سالهاي اوليه ورود دانش‌آموزان به مدارس متوسطه منجر گرديد. آموزش دلبخواه و علاقه‌مدارانه مزيت‌هاي مخصوص بخود را دارد -- این نوع کلاس‌ها را می‌توان بدون ايجاد تغيير در برنامه‌ آموزشي و يا سرفصل‌هاي دوره برگزار نمود. با این حال، دانش‌آموزان این دوره‌ها را در حكم كلاس هاي فوق‌العاده مي‌بينند و به همين‌خاطر، انگيزه‌اي براي ثبت ارزيابي رسمي اين دوره در كارنامه خود ندارند. در حال حاضر، اشكال جايگزين روشهاي ساماندهي كلاس تحت بحث و بررسي است. 4.4 تأثير در نتیجه اجراي این پروژه، دید دانش‌آموزان نسبت به روند حل مسئله تغییر کرده است. آنها نسبت به اهمیت تئوری و ضرورت استفاده از آن آگاهتر شده‌اند. بسیاری از دانش‌آموزان علاقه بيشتري به حل مشكلات رويكردي با استفاده از TRIZ پيدا كرده و معتقدند كه اين روش آنها را در انجام مطالعات گسترده در سطوح عالی ياري خواهد داد. اين یک نتيجه مهم ديگر هم داشت – تهيه یک برنامه جدید مطالعاتي در حوزه آموزشي لتوني. این برنامه برای مطالعات مهندسی پیشرفته برگزار شده و توسط شهرداری Jelgava، مجمع فلز لتوني و دانشگاه كشاورزي اين كشور حمايت گرديد. برنامه حاضر با مجوز وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم لتونی برگزار گرديد. در سپتامبر 2009، 25 دانش‌آموز پذيرفته شده و مطالعات خود را آغاز كردند. این برنامه شامل دروس TRIZ است که با پشتیبانی مركز آموزش بزرگسالان Jelgava تدريس گرديد. آشنايي با پروسه صنعتی و استفاده از فناوری‌های جدید در کارخانه‌های محلی نیز براي گام‌هاي بعدي پیش‌بینی شده‌است. 4.5 نتیجه‌گیری مركز آموزشي موردنظر بخاطر كسب تجربيات جديد و مفيد از اجراي پروژه، همچنين ايجاد ظرفيت‌هاي همكاري ميان شركاي علاقمند و طيف وسيع مواد آموزشي ارايه شده، خوشنود و رضايتمند بود. اين پروژه ثابت كرد که تدريس TRIZ در مدارس امكان‌پذير و حتي ضروري بوده، مدارس براي استمرار آن تصميم جدي دارند. يكي ديگر از مزيت‌هاي اين طرح، افزايش احتمال تبادل تجربه با همکاراني است كه از کشورهای دیگر در آموزش TRIZ مشاركت كردند. 5 معرفی TRIZ در HTL Wolfsberg DI Robert Tiefenbacher، مدير، دکتر يوهان پرسوگليا (Persoglia) 5.1 HTL - Wolfsberg "با قالب مدرسه" "HTL - Wolfsberg" يك کالج فنی ارشد است كه آموزش‌هاي فني و حرفه‌ای ارايه مي‌دهد (TVE). دوره پیشرفته آموزش فني حرفه‌اي ما (berufsbildende höhere Schule یا BHS) پس از سال هشتم مدرسه شروع می شود؛ دانش‌آموزان پس از گذراندن سال پنجم آموزش و پرورش و موفقيت در امتحانات نهايي، گواهینامه اتمام دوره متوسطه و ديپلم TVE را دريافت مي‌كنند (كه Reifeprüfung يا گواهی Matura گفته مي‌شود). پس از اتمام HTL، حدود 60 ٪ دانش‌آموزان وارد بازار كار شده و 40 ٪ جذب دانشگاه مي‌شوند. از جمله مشاغل موجود براي آنها، پس از خروج از مدرسه عبارتند از: طراحي، مهندسي ساخت، برنامه‌نویسي، مهندسي نرم‌افزار، و غیره. در حال حاضر 54 معلم و 480 دانش آموز در مدرسه وجود دارد. 5.2 تمرکز آموزشی دو بخش عمده در مدرسه ما وجود دارد و دوره‌هاي آموزشي 5 ساله را ارائه می‌دهد. • کالج فنی عالی برای مهندسی مکانیک • کالج فنی عالی براي مهندسی کسب و کار كالج فنی عالي براي مهندسی مکانیک مدیر گروه: دکتر هلموت هبنستريت (HEBENSTREIT) فناوری اتوماسیون • توليد دستگاه‌های ویژه مکاترونیک و فناوری هوش مصنوعی • توليد اجزای پلاستیکی با قطعات الکترونیکی كالج فني عالي مهندسي كسب و كار مدير گروه: دكتر جان ملونينگ مهندسي صنعتي • توليد كم‌هزينه‌تر و محاسبات و تحليل كسب و كار فناوري اطلاعات • كاربرد اطلاعات، معرفي و پشتيباني از سيستمهاي IT و نرم‌افزار اكنون نگاهي مي‌اندازيم به جدول برنامه درسي HTL. در اين جدول خواهيد ديد كه تكنيك TRIZ در قالب دو بخش موضوعيت يافته است: • ساخت CAD • پروژه نهايي   5.3 استفاده از TRIZ در پروژه ساخت و ساز CAD دانشجويان در هر سال تحصيلي، هر هفته 3 الي 4 ساعت را به انجام دو پروژه فنی اختصاص مي‌دهند. خلاصه كارهايي كه انجام مي‌دهند، عبارتند از: • طراحی، ساخت و ساز • رسيدگي به مشکلات فنی كه در طي پروژه ساخت و ساز CAD بوجود مي‌آيد و سعي مي‌شود با استفاده از TRIZ حل و فصل شود • محاسبات فنی • ارايه مستندات 5.4 استفاده از TRIZ در «پروژه آخر سال» در طي این پروژه نهایی سال تحصيلي که معمولاً با همکاری صنايع محلي انجام می‌شود، دانش‌آموزان بايد يك پروژه فنی بسيار گسترده را به انجام برسانند. جزئيات وظايف آنها عبارتند از: • طراحی، ساخت و ساز • برنامه‌های کاربردی و نوآورانه جديد براي حل مشكلات فني با استفاده از TRIZ • محاسبات فنی • ارايه مستندات 5.5 ايجاد انگیزه در دانش آموزان براي مطالعه TRIZ • پیداکردن راه‌حل‌های خوب برای مشکلات فنی و استفاده از آن بعنوان پروژه نهایی تحصيلات • امید به اينكه دانش برخواسته از TRIZ در بدست آوردن يك شغل مناسب موثر باشد .... • تحت تأثير قرارگرفتن بواسطه مطالعه نمونه‌هاي TRIZ • تحت تأثير قرار گرفتن با شنيدن نام شركت‌هايي كه از TRIZ استفاده كرده اند (ب ام و، زیمنس...) • علاقمندشدن به زمینه‌های فنی و داشتن سرگرمی‌های فنی • (... اختراع يك صفحه اسکیت بهتر ...) 5.7 اجراي دوره‌هاي آموزش TRIZ در سطح مبتدي براي دانش‌آموزان ما آموزش TRIZ به دانش‌آموزان را از ماه مارس سال 2009 و در كلاسهاي ذيل آغاز مي‌كنيم • کلاس چهارم مهندسي کسب و کار • دانش‌آموزان كلاس چهارم مهندسی اتوماسیون 5.7.1 دانش آموزان كلاس چهارم مهندسي کسب و کار مدت زمان دوره: مارس تا ژوئن 2009 مكان: HTL Wolfsberg سخنرانان: هانس پیتر سرونكا (Cervenka) و دکتر یوهان پرسوگليا (Persoglia) مواد آموزشي: مدیریت پروژه، مهندسی صنایع، حسابداری، بازاریابی مدت زمان آموزش: جمعاً 13 ساعت شرکت‌کنندگان: 13 نفر جزئيات درس – مباحث: • معرفي اجمالي TRIZ -- فنون و روش‌ها 5.7.2 دانش‌آموزان كلاس چهارم مهندسی اتوماسیون مدت زمان دوره: مارس تا ژوئن 2009 سخنران: رابرت تايفن‌باخر (Tiefenbacher) مواد آموزشي: ساخت و ساز، مکانیک، صنایع تولیدی مدت زمان: 18-24 ساعت شرکت کنندگان: 21 دانش آموزان عادي دوره، 14 دانش‌آموزان دوره‌هاي بعدازظهر كه سابقه كار در اين زمينه را دارند. جزئيات درس – مباحث: • معرفي اجمالي TRIZ -- فنون و روشها • بحث در مورد هدف و محتویات TRIZ • بیوگرافی آلشتولر (Altshullers) و توسعه مفاهيم از TRIZ به ARIZ.... • تجزیه و تحلیل عملکرد • ماتریس تناقض • معنویت 5.8 مثال: پیاده‌سازی TRIZ در پروژه آخر سال اكنون اجازه دهيد كاربرد TRIZ را در يكي از پروژه‌هاي مهندسي آخر سال خود شرح دهيم. يكي از دانش‌جويان دپارتمان اتوماسيون فرايندي مشترك در زمينه روانبخشی پزشکی توليد كرده است. در صورتيكه يك پوشش كف حساس و هوشمند وجود داشته باشد، درمانگران فیزیکی ميتوانند مصدومان از ناحيه پا را درمان كرده و كاري كنند كه قادر به راه‌رفتن باشند. این پوشش کف، داده‌هاي مربوط به فشار وارده بر عصا را در اختيار درمانگر قرار مي‌دهد.   اجازه دهيد مشكلمان را در جهان TRIZ حل كنيم ...... لازم به يادآوري است كه بيماران به يك پوشش كف حساس به فشار نياز دارند كه روند درمان آنها را بهبود ببخشد.           اظهارات پاياني ما مطمئن هستيم كه با قدرت نوآورانه TRIZ دانشجويان‌مان ميتوانند در آينده بهترين پروژه‌هاي نوآورانه را راهبري كنند. مواد آموزشي TRIZ از قبيل كتابچه آموزشي، اينميشن‌ها، سي‌دي، صفحه شخصي و غيره، كه توسط تيم اصلي پروژه تهيه شده، از يك سو، معلمان و دانشجويان‌مان را موردحمايت قرار مي‌دهد و از سوي ديگر، محيطي آرام و مناسب را همراه با همكاري موثر در پروژه TRIZ فراهم مي‌كند.   نهادها و سازمانهاي شركت‌كننده در پروژه گردآوري اين كتاب عبارتند از: پارك علوم AREA (ايتاليا) www.area.trieste.it (هماهنگ‌كننده پروژه) ACC Australia Gmbh (استراليا) www.the-acc-group.com موسسه مطالعات انرژي اروپا – ElfER (آلمان) www.eifer.uni-karlsruhe.de Fachhochschule Karnten (استراليا) www.fh-kaernten.at استوديوهاي هنري هري فلاسر (آلمان) www.harryflosser.com كالج ارشد آموزش‌هاي فني ولفس‌برگ (استراليا) www.htl-wolfsberg.at Jelvata 1. Gymnasuim (لتوني ) www.1gim.jelvata.lv زيمنس، بخش صنعت، اتوماسيون صنعتي و محرك اقتصادي (آلمان) w1.siemens.com/entry/cc/en/ شركت مشاوره و مطالعات زيست‌محيطي STENUM با مسئوليت محدود (استراليا) www.stenum.at موسسه فني صنعت «آرتورو ماليگناني» (ايتاليا) www.malignani.ud.it مركز مطالعات بزرگسالان جلواتا (لتوني ) www.jrpic.lv دانشگاه فلورانس (ايتاليا) www.dmti.unifi.it   توضیحات اين كتاب بصورت رايگان و براساس قوانين حاكم تكثير و توزيع شده‌است لذا ذكر منبع قابل تقدير خواهد بود. بديهي است ذكر نام نويسندگان، پروژه TETRIS و برنامه آموزش مادام‌العمر در هنگام استفاده معلمان، مربيان و ساير كاربران يا توزيع‌كنندگان از اين كتاب ضروري مي‌باشد. ترجمه محتواي اين كتاب به زبانهاي ديگر بلامانع است. بديهي است مترجمان بايد اطلاعات مربوط به كپي‌رایت را در ترجمه خود ذكر كرده و متن ترجمه شده را به نظر هماهنگ‌كننده پروژه برسانند تا در وب‌سايت پروژه TETRIS بصورت رايگان منتشر گردد. جهت دريافت نسخه بروز‌رساني‌شده پروژه TETRIS به وب‌سايت: www.tetris-projects.org مراجعه كنيد. كپي‌رايت: اين كتابچه در قالب پروژه TETRIS و با سرمايه‌گذاري كميسيون اروپا – برنامه لئوناردو داوينچي- تهيه و تنظيم شده است. اين پروژه با حمايت‌هاي مالي و معنوي كميسيون اروپا تهيه و تنظيم شده است. لذا بهتر است مطالبي كه ديدگاه‌هاي نويسنده و كميسيون را منعكس مي‌سازند، مورد استفاده شخصي قرار نگيرند.       ****   منبع : مقاله "پياده‌سازي پروژه TETRIZ: دستورالعمل آموزش TRIZ در مدارس -براساس تجربه عملي پروژه  TETRIS" - برگرفته از www.tetris-projects.org   " مترجم : سمیه  آل حسینی - ويراستار علمی : فابيو توماسي (پارك علوم AREA)-تصاویر : هري فلاسر (استوديوهاي هنري هري فلاسر)-دسامبر 2009- انتشار : سایت فکرنو-    www.fekreno.org  -فروردین 1390

چهل نکته در باب افزایش انگیزه دانش‌آموزان

چهل نکته در باب افزایش انگیزه دانش‌آموزان

www.Fekreno.org

انگیزه، حالات درونی فرد است که موجب تداوم رفتارش تا رسیدن به هدف می‌شود. انگیزه ارتباط مستقیم و مثبت با پیشرفت تحصیلی دارد. به همین علت علاوه بر آنکه انگیزه وسیله‌ای برای پیشرفت تحصیلی در نظر گرفته می‌‌شود، گاهی از آن به عنوان هدف نیز نام برده می‌شود، زیرا با افزایش انگیزه، پیشرفت تحصیلی نیز پدید می‌آید. از آنجا که هوش و استعداد تحصیلی به‌عنوان دو عامل اساسی در پیشرفت تحصیلی، کمتر تحت تأثیر معلم یا مربی واقع می‌شود، سعی بر آن است که با افزایش انگیزه دانش‌آموزان حداکثر بهره‌وری از هوش صورت گیرد. زیرا در حالت مساوی برابری هوش و استعداد تحصیلی افراد، مشاهده شده است که پیشرفت تحصیلی افراد با انگیزه چشمگیرتر بوده است. با وجود آنکه معلمان در تغییر هوش و استعداد تحصیلی نقش چندانی ندارند، ولی می‌توانند در بالا بردن انگیزه دانش‌‌آموزان مفید واقع شوند. انگیزه به دو نوع درونی و بیرونی قابل تقسیم است. از انگیزه بیرونی می‌توان به تقویت‌کننده‌هایی چون پول، تائید، محبت، احترام، نمره و از تقویت‌کننده‌های درونی می‌توان به رضایت خاطر و احساس خوب از یادگیری اشاره کرد. آنچه که بیشتر موجب رفتار خود‌جوش می‌شود، انگیزه درونی است. هدف عمده فعالیت‌های پرورشی معلم یا مربی این است که دانش‌آموز به تدریج از انگیزه‌های بیرونی به سمت انگیزه‌های درونی هدایت شود. تفاوت اساسی افراد دارای انگیزه درونی با افراد دارای انگیزه بیرونی این است که افراد با انگیزه درونی احساس کفایت بیشتری در خود دارند و کمتر به دیگران اجازه می‌دهند که محرک رفتارشان شوند. این گروه از دانش‌آموزان، خود تعیین کننده رفتارها هستند و به خاطر کفایتی که در خود احساس می‌کنند، باور دارند که می‌توانند با رفتارشان بر محیط خود تأثیر بگذارند. این گروه از دانش آموزان با انگیزه درون‌گرا، تصورشان این است که موفقیت و عدم موفقیت در تحصیل به خاطر نحوه رفتار صحیح یا غلط خودشان است. اما برخلاف آنها، دانش‌آموزان باانگیزه برون‌گرا، احساس بی‌کفایتی یا کفایت کم داشته و همواره تصور می‌کنند که موفقیت آنها تحت تأثیر عوامل محیطی نظیر: معلم و سوالات سخت است. این گروه از دانش‌آموزان حتی اگر درس بخوانند، باز هم موفقیت چندانی نخواهند داشت. چرا که اندک تلاش آنها به خاطر همان انگیزه‌های بیرونی، همچون فرار از تنبیه یا کسب خواست معلم است. اینان در صورت کسب موفقیت اندک هم آن را به شانس و تصادف نسبت می‌دهند و نه به تلاش و استعداد خود. این دانش‌آموزان حتی اگر نیم‌نگاهی به موفقیت داشته باشند، آنقدر آن را صعب‌الوصول می‌دانند که دست به عمل نمی‌زنند، در نتیجه هرگز طعم موفقیت را نخواهند چشید. در حقیقت گام اول در برخورد با این افراد چشاندن طعم موفقیت به آنها و درهم شکستن تصور منفی آنها در مورد دستیابی به موفقیت است. در این صورت است که «موفقیت»، «موفقیت» می‌آورد. از آنجایی که انسان آمادگی دارد تا فعالیت‌ها و تصوراتش را تعمیم دهد، موفقیت در یک درس منجر به موفقیت در دروس دیگر می‌شود و این موضوع در مورد دروس اصلی هر رشته مهم‌تر است. درواقع، ضعف درسی در این دروس منجر به بی‌علاقگی به تحصیل و گاهی حتی ترک تحصیل می‌شود و البته عکس آن هم صادق است. به همین علت به معلمان دروس اصلی هر رشته توصیه می‌شود، شرایط آموزشی و امتحانی را مطلوب نمایند و با ارزشیابی‌های مناسب فضای کلاس را لذت‌بخش کنند. به طورکلی به‌منظور افزایش انگیزه دانش‌آموزان و سوق دادن آنها به سمت درونی شدن انگیزه‌ها راهکارهای زیر توصیه می‌شود: ۱) سعی کنیم اولویت تجربه‌های دانش‌آموزان برای آنها جالب باشد، احساس موفقیت اولیه اعتماد به نفس آنها را افزایش می‌دهد. این موضوع در مسابقات ورزشی نیز مشهود است. ۲) برای موفقیت دانش‌آموزان پاداش در نظر بگیریم. منتظر نباشیم تا افت تحصیلی اتفاق افتد و سپس موفقیت را تحسین کنیم. ۳) با احترام گذاشتن به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان، هرگز آنها را با یکدیگر مقایسه نکنیم. ۴) دانش‌آموزان را در کلاس کمتر درگیر مسائل عاطفی منفی نمائیم و نسبت به حساسیت‌های عاطفی آنان آشنا و در کاهش آن کوشا باشیم. سخت‌گیری و انضباط شدید، تبعیض، بیان قضاوت‌های منفی و خبرهای ناخوشایند از جمله عواملی است که موجب درگیری ذهنی و کاهش علاقه به یادگیری می‌شود. ۵) بلافاصله پس از آزمون یا پرسش کلاسی، دانش‌آموزان را از نتیجه کار آگاه کنید. ۶) برای اینکه دانش‌آموز بداند، در طول تدریس به‌دنبال آموختن به چیزی باشد، بیان اهداف آموزشی مورد انتظار از او را در ابتدای درس فراموش نکنیم. ۷) چگونگی یادگیری و نحوه انجام کار برای دانش‌آموز مشخص شود. ۸ ) به‌منظور افزایش حس کفایت در دانش‌آموز از او بخواهیم مطالب یاد گرفته شده را به دوستان یا کلاس آموزش دهد. ۹) در مورد مشکلات درسی دانش‌آموز و ریشه‌یابی آن، با او تبادل نظر و گفت‌وگو کنیم. ۱۰) تشویق کلامی در کلاس، به صورت انفرادی بسیار حائز اهمیت است. ۱۱) مطالب درسی را به ترتیب از ساده به دشوار مطرح کنیم. ۱۲) از بروز رقابت ناسالم در بین دانش‌آموزان پیشگیری شود. ۱۳) در فرآیند آموزش متکلم وحده نباشیم و یادگیرندگان را در یادگیری مشارکت دهیم. ۱۴) علاقه به دانش‌آموزان و تعلق خاطر و اهمیت دادن به یکایک آنها، سطح انگیزه‌ها را افزایش می‌دهد. ۱۵) آموزش را با «تهدید» پیش نبریم. ۱۶) برای دانش‌آموزان با انگیزه، خوراک علمی کافی داشته باشیم. ۱۷) با محول کردن مسئولیت به دانش‌آموزان کم توجه، آنان را به رفتارهای مثبت هدایت و علل کم‌توجهی در آنها را بررسی کنید. ۱۸) شیوه‌های تدریس را از سنتی به شیوه‌های روز تغییر داده و با استفاده از تکنولوژی آموزشی، حواس پنجگانه دانش‌آموزان را به کار گیریم. ۱۹) میان درس کلاس و مسائل زندگی که به وسیله همان درس قابل حل است، ارتباط برقرار کنیم. ۲۰) تدریس را با طرح مطالب و پرسش‌های جالب توجه آغاز کرده و با تحریک حس کنجکاوی، دانش‌آموزان را برانگیخته‌تر سازیم. ۲۱) به وضعیت جسمانی دانش‌آموزان توجه کرده و علل جسمی بی‌توجهی و کاهش انگیزه آنان را بیابیم. ۲۲) محیط کلاس را با طراحی زیبا و مناسب، جذاب سازیم تا مانع بروز کسالت روحی شویم. ۲۳) با فرهنگ و تاریخچه زندگی افراد مدرسه یا محله‌ای که در آن تدریس می‌کنیم، آشنا شده و در طول تدریس از مثال‌های آشنا استفاده کنیم. ۲۴) به منظور اطلاع از نتیجه فعالیت درسی دانش‌آموزان و ارائه بازخورد به موقع و مناسب، تکالیف آنان را بلافاصله در جلسه بعدی ملاحظه و با رفع اشکالات، جنبه‌های مثبت را تشویق کنید. ۲۵) در گرفتن آزمون و امتحان به قول خود عمل کنیم. ۲۶) زمان یادگیری باید در حد توان دانش‌آموز باشد. برای تجدید قوا و انگیزه در میان کلاس از وقت تفریح و استراحت غافل نشویم. ۲۷) دانش‌آموز را از میزان پیشرفت خود آگاه سازیم تا بداند برای رسیدن به هدف چه گام‌های دیگری بردارد. ۲۸) به لحاظ اخلاقی و ایجاد انگیزه، همیشه خوش‌اخلاق و خوش‌رو باشیم. ۲۹) به منظور افزایش حس کفایت و مشارکت در ارائه دروس از نظرات دانش‌آموزان استفاده کنیم. ۳۰) مطمئن باشیم که توجه دانش‌آموزان برای شروع تدریس آماده است. ۳۱) تمام مطالب دشوار را یکجا و در یک جلسه آموزش ندهیم. ۳۲ ) به خاطر داشته باشیم، توجه افراطی به دانش‌آموزان (قوی یا ضعیف) موجب متشنج شدن فضای کلاس می‌شود. ۳۳ )دانش‌آموزان را به گروه‌های «خوب»، «بد» و «ضعیف» تقسیم‌بندی نکنیم. ۳۴) از ورود به موضوعات حاشیه‌ای که منجر به انحراف توجه کلاس می‌شود، بپرهیزیم. ۳۵) با ایجاد جلسات بحث و تحلیل به دانش آموزان فرصت تفکر و اظهار نظر بدهیم. ۳۶) هرگز دانش‌آموزان را مجبور به انجام فعالیت‌های تحقیرکننده نظیر «جریمه» نکنیم. ۳۷)به افراد درون‌گرا، کمرو، مضطرب که تمایلی به ابراز وجود ندارند، توجه کرده و با تقویت رفتارهای مثبت، آنها را به مشارکت در بحث‌های کلاسی و کارهای گروهی تشویق کنیم. ۳۸) در روش‌های تدریس، کنفرانس و سمینار را مد نظر قرار دهیم. ۳۹ )تأکید بر نمره، اضطراب دانش‌آموزان را افزایش می‌دهد و مانع از توجه کامل به موضوع درس می‌شود. این دانش‌آموزان با وجود تلاش زیاد از نمرات پایینی برخوردارند و به تدریج رابطه میان تلاش و نتیجه را نادیده می گیرند که در نهایت منجر به از دست رفتن انگیزه خواهد شد. ۴۰) گاهی از تجربه‌های دوران تحصیل و شکست‌ها و موفقیت‌های خود برای دانش‌آموزان صحبت کنید.   ****   منبع : مقاله " چهل نکته در باب افزایش انگیزه دانش‌آموزان " برگرفته از  http://anjomanpsyjam.blogfa.com

چگونه هوش اكتسابی ‌كودكان را بپرورانیم؟

چگونه هوش اكتسابی ‌كودكان را بپرورانیم؟

www.Fekreno.org

هوش همواره موضوعی جالب و جذاب برای پژوهشگران بوده و هست. این كه چرا برخی افراد باهوش‌ترند و این هوش چگونه شكل می‌گیرد و از كجا می‌آید. بر این اساس طی چند دهه انسان‌شناسان و محققان علوم پزشكی عوامل زاینده و فزاینده هوش آدمی را تحقیق و بررسی كرده‌اند. بنا به یافته‌ها بخشی از فرآیند شكل‌گیری هوش، ذاتی است و ریشه‌های ژنتیك دارد. اما بخشی دیگر اكتسابی بوده و بر ‌اثر فرآیند رشد بویژه در سال‌های كودكی و نوجوانی شكل می‌گیرد.  فرآیند رشد ذهنی كه با رشد جسمی همراه است، خود از عوامل متعدد دیگری نظیر تغذیه، پرورش ذهنی، آموزش، تعلم و تربیت، محیط اجتماعی، اقلیم، محل سكونت و ... تاثیر می‌گیرد.  امروزه دانشمندان می‌دانند حتی آب و هوا می‌تواند بر میزان هوش ساكنان یك منطقه جغرافیایی تاثیر بگذارد. حتما شنیده‌اید كه سرب موجود در هوای آلوده هوش بچه‌ها را كم می‌كند یا می‌تواند بر سلامت سیستم عصبی مادر و جنین اثر نامطلوب بگذارد. به هر ترتیب این كه بخشی از فرآیند باهوش‌شدن اكتسابی باشد، خبر خوبی است و البته یك فرصت بزرگ. محققان می‌پندارند توجه به پرورش ذهنی حتی در سنین بزرگسالی می‌تواند كفه ترازوی هوش را از بازوی ذاتی بودن به بازوی اكتسابی‌بودن سوق دهد. مجموعه یافته‌های متقدم و متاخر در این حوزه نیز می‌تواند در قالب توصیه‌هایی به والدین ارائه شود كه دوست دارند فرزندی باهوش داشته باشند. البته كیست كه چنین آرزویی در سر نپروراند. ـ بازی‌های فكری، مغز كودك را تغذیه می‌كنند و هوش وی را پرورش می‌دهند. پرداختن به شطرنج، جدول اعداد، بازی‌های گروهی و استراتژیك و... می‌توانند ذهن كودك را تمرین دهند و دریچه‌های هوش و خلاقیت را پیش‌رویش باز كنند. ـ به دانش مبتنی بر كنجكاوی، تحقیق و آزمون و خطا اهمیت بدهید. كودك از رفتار والدینش می‌آموزد و در صورتی كه آنان را مشتاق یادگیری و علم‌اندوزی و مشوق آن بیابند، امور ذهنی را برای خود به یك ارزش تبدیل می‌كنند. ـ ورزش و تغذیه وی را فراموش نكنید. ورزش‌كردن متابولیسم بدنی كودك را فعال می‌سازد و این‌كه می‌گویند عقل سالم در بدن سالم است در تحقیقات مفصل و جداگانه‌ای اثبات شده است. تغذیه مناسب اصول و قواعدی دارد كه باید آنها را‌ آموخت و «زیاد بخور تا قوی شوی!» پنداری عوامانه و سطحی‌نگر درباره تغذیه كودكان است. تغذیه كودك با شیر مادرش، خوردن صبحانه كامل بویژه در سن تحصیل، استفاده از مواد مغذی مانند خشكبار به صورت میان‌وعده، تنظیم كمی و كیفی وعده‌های غذایی و... تنها بخشی از اصول تغذیه‌ای برای كودكان هستند. ـ فرزند را به پیگیری فعالیت‌های هنری ترغیب كنید. بی‌دلیل نیست كه هنر را شاخه‌ای از ریاضی دانسته‌اند. در این میان موسیقی ارزش‌هایی شناخته‌شده برای پرورش هوش كودك دارد. ـ بازی‌های مجازی را به سمت بازی‌های مجازی استراتژیك سوق دهید. امروزه با وجود آسیب‌هایی كه از پرداختن به بازی‌های مجازی برای كودكان متصور است، بخشی از این سرگرمی‌ها مطابق اصول پرورش ذهنی تولید و عرضه می‌شوند. از آنجا كه جلوگیری از پرداختن كودكان و نوجوانان به بازی‌های مجازی در عمل غیرممكن است می‌توان در تهیه این نوع بازی‌ها دقت بیشتری به خرج داد. ـ مطالعه را تشویق كنید. كودكان و نوجوانان به كتاب‌های خوب احتیاج دارند نه صفحه حوادث روزنامه‌ها. در انتخاب كتاب‌ها و منابع مطالعاتی به فرزندتان یاری دهید. ـ از طرف دیگر بام نیفتید! توصیه آخر این است كه درباره افزایش هوش به صورت مستقیم با كودك صحبت نكنید. این كار نوعی توقع آشكار از سوی والدین برای كودك ایجاد می‌كند كه بالطبع مخرب است. علاوه بر آن هیچ‌گاه هوش كودك را تحقیر نكنید. كودكان حتی كلام توهین‌آمیز والدین را به عنوان حقیقت می‌پذیرند و در مواجهه با آن تسلیم می‌شوند. برای ایجاد انگیزه، خودباوری را در فرزندانمان تقویت كنیم خودباوری كودكان زمانی قوام پیدا می‌كند كه آنها مورد اعتماد و احترام باشند، به حرف‌هایشان گوش داده شود و دیگران به توانایی آنان اعتقاد داشته باشند. نكته: بازی‌های فكری مغز كودك را تغذیه می‌كنند و هوش وی را پرورش می‌دهند. پرداختن به شطرنج، جدول اعداد بازی‌های گروهی و استراتژیك و... می‌توانند ذهن كودك را تمرین دهد و دریچه‌های هوش و خلاقیت را پیش‌رویش باز كند. اگر كودكان هیچ ذهنیتی نداشته باشند كه به چه فكر می‌كنند، چه چیزی را دوست دارند یا از چه چیزی خوششان نمی‌آید یا نقاط ضعف و قوتشان چیست، نمی‌توانند خودشان را باور كنند. آنان باید درك روشنی از ماهیت وجودی خویش داشته باشند. راه های تقویت خود باوری در كودكان ـ علائق و مهارت‌های تحصیلی و غیرتحصیلی را در كودك تشویق كنند. ـ برای هرگونه پیشرفت او در هر زمینه، ارزش قائل شوند و به آن پاداش بدهند. ـ‌ كنجكاوی، خلاقیت و قدرت تخیل كودك را پرورش دهند. ـ از كودك، رفتاری مسوولانه انتظار داشته باشند و در این زمینه نقش سرمشق را برای او ایفا كنند. ـ تعهد به كیفیت یادگیری (در دانش‌آموزان)‌ و خودپروری را به كودك نشان دهند. ـ زمانی را برای سرگرمی و شادی كودك به همراه خانواده تعیین كنند. ـ در موارد بروز اشتباه از جانب كودك، زیاد سختگیری نكنید. ـ او را یاری كنید در مورد خودش احساس خوبی داشته باشد. ـ به تمایلات و علایقش احترام بگذارید. ـ درباره كاری كه ممكن است بتواند یاد بگیرد و انجام دهد به او امید بدهید. ـ به او كمك كنید تا نسبت به آینده خود احساس امنیت و خوش‌بینی كند. ـ از انتقادهای آزارنده و مخرب نسبت به فرزند خود بپرهیزید. چگونگی پرورش انگیزه در دانش‌آموزان انگیزش ذاتی دانش‌آموزان به یادگیری می‌تواند در محیطی امن، اعتمادبخش و حمایتگرانه، پرورش یابد. زمانی كه افراد در محیطی امن و مثبت قرار می‌گیرند و با دیگران روابط كیفی دارند، ترس از شكست و عدم امنیت به طور قابل‌ملاحظه‌ای كاهش می‌یابد. انگیزش دانش‌آموزان در صورتی افزایش میِ‌یابد كه دریابند تكالیف یادگیری به طور مستقیم یا غیرمستقیم با نیازها، علایق و اهداف شخصی آنها مرتبط است.دانش‌آموزان از طریق یادگیری شرایط و فعالیت‌هایی برانگیخته می‌شوند كه به آنها اجازه داده شود تا دست به انتخاب‌های شخصی بزنید و مقتضیات تكالیف را با ظرفیت‌هایشان هماهنگ سازند. معلمان ‌باید نحوه مرتبط شدن افكار با خلقیات و انگیزه را به دانش‌آموزان نشان دهند و ثابت كنند كه دانش‌آموزان می‌توانند افكاری را كه بر انگیزه یادگیری آنها تاثیر می‌گذارد، كنترل كنند، چرا كه اگر دانش‌آموزان نسبت به خود و یادگیری‌شان افكار و احساسات منفی نداشته باشند، برای یادگرفتن، با انگیزه می‌شوند. از كارهای مهمی كه معلم می‌تواند در كمك به دانش‌آموزان برای افزایش خودانگیزشی به كار گیرد، آموختن این مهم است كه خود آنها فرآیند یادگیری و فعالیت‌های ویژه یادگیری را ارزشمند تلقی كنند. درك اهمیت، هدف‌گزینی برای دانش‌آموزان مهم است، چرا كه انتخاب هدف موجب ایجاد انتظارات مثبت و دلایلی می‌شود كه هرفرد برای كنترل زندگی‌اش می‌تواند از آن بهره بگیرد. به دانش‌آموزان، برای به عهده گرفتن كنترل و هدایت راهی كه می‌خواهند درپیش گیرند و آنچه كه می‌خواهند انجام دهند، كمك كنید.  می‌توان گفت كودكان موفق در مدرسه تحت تاثیر معلم‌های كارآمد و همچنین خط‌مشی‌ها،‌ محیط، قواعد و مقررات مدرسه كارآمد قرار می‌گیرند. چنین مدرسه‌هایی قادرند وضعیت دانش‌آموزان، معلمان و دیگر كاركنان مدرسه را بهبود بخشند. ا   ****   منبع : مقاله "     چگونه هوش اكتسابی ‌كودكان را بپرورانیم؟  "   امین رحیمی -برگرفته از http://www.jamejamonline.ir

نخستين فشارهاي روحي رشد مغز انسان را محدود مي‌كند

www.Fekreno.org

نياز كودكان به مهر و محبت به اندازه كافي شناخته شده است، اما اين شناخت كه عشق و علاقه نه تنها در پختگي عاطفي نقش دارد بلكه ساختار مغز را نيز متاثر مي‌كند، يافته جديدي است به گزارش پايگاه اينترنتي مجله علمي "روانكاوي" آلمان، به هنگامي كه دانشمندان ، كودكان يتيم يك كشور اروپاي شرقي را مورد مطالعه قرار دادند، در مغز آنها "حفره سياهي" يافتند كه طبيعتا بايد  "‪Kortex‬ ‪ "orbitofrontale‬  باشد. اين همان بخش از مغز است كه مسووليت رشد و تحول در درك احساس و ساخت، عملكرد و هضم عواطف، تجربه زيبايي و لذت، لياقت و هنر رفتار و برخورد عاقلانه با ديگران را برعهده دار د. پژوهش‌هاي علم اعصاب و تحقيقات بيوشيمي با كمك و كاربرد تكنيك پويشگري مغز و مطالعات برش‌هاي آن، ثابت كرده‌اند كه سيستم اعصاب نه تنها به تحريكات عواطفي عكس‌العمل نشان مي‌دهد، بلكه در اساس شكل مي‌گيرد. مغز يك نوزاد هنوز به خوبي شكل نگرفته و بدون ساختار است و براي رشد و تحول خود به تحريك نياز دارد، نه تنها به تحريكات محسوس و شناختي در اشكال و انحاء گوناگون مثل بازيها، رنگها يا موزيك، بلكه به برخوردها و رفتارهاي محبت آميز نيز محتاج است . لبخند، تماس چشم ها و وجود يك غمخوار و پرستار سبب آرامش و آسودگي خاطر و  همزمان نيز ترشح هورمونهايي در "‪ "frontale Kortexpr  ‬مي‌گردد يعني در آن بخشي از مغز كه در همان سال هاي نخستين شكل مي‌گيرد و در پختگي رشد و تحول رفتار اجتماعي سرنوشت ساز است. هر چه روابط و تاثيرات متقابل مثبت بيشتري بوقوع بپيوندد، اتصالات و شبكه‌هاي بهتر و بيشتري در اين بخش ايجاد مي‌گردد بدين ترتيب، نظريه پيوند "جان بوولبي" كه گهگاه مورد ترديد قرار مي‌گرفت بوسيله پژوهش‌هاي بيولوژيكي تاييد شد نظريه بوولبي مي‌گويد، رشد و تحول يك كودك از طريق تجربه پيوندها و دلبستگي هاي دوران كودكي به نحو مثبت و يا به گونه‌اي منفي تحت تاثير قرار مي گيرد يكي از مطالعات انجام شده در دانشگاه "ويسكانسين" آمريكا نشان داد كه نحوه و چگونگي عكس‌العمل يك فرد در مقابل فشارهاي روحي در سنين كودكي تعيين مي‌شود "نوزاداني كه با مادران تحت فشار روحي يا افسردگي بزرگ مي‌شدند، بعدها بيشتر از حد متوسط آسيب پذير بودند. اينها در مواقع سخت و پيچيده با ترشح شديد هورمون هاي فشار عكس العمل نشان مي‌دهند" جالب توجه اينجا است كه كودكاني كه در سنين بالاتر مادران خويش را افسرده تجربه مي‌كردند، از عكس العمل شديد مشابهي برخوردار نبودند بنابراين خاطرات بد اوليه نه تنها رفتار را نقش مي‌دهد بلكه بر طبق علوم و شناختهاي جديد، عكس‌العملهاي الگويي فيزيولوژيكي مغز را كه تعيين‌كننده چگونگي برخورد و رفتار ما با احساسات و ديگر اشخاص هستند، نيز تحت تاثير قرار مي‌دهند بر اساس اكتشافات جديد، اين پرسش در ظاهر ساده كه آيا بايد نوزاد عاجز گريان را در بغل گرفت و آرام كرد، ديگر به استيل تربيتي مربوط نمي‌شود واقعيت غير قابل بحث آن است كه نوزادان خود قادر به از ميان بردن فشارهاي روحي و احساسي خويش نيستند، آنها به هنگام هيجان و برآشفتگي، قدرت تغيير خودآگاه و انحراف ذهن خويش را ندارند در اين موقعيت "هيپوتالاموس" موادي را بعنوان علامت توليد مي‌كند كه باعث ترشح هورمن فشار "كورتيزول" مي‌گردد در سالهاي پس از دوران كودكي، مغز در مواقع سختي و فشار يا با توليد بيش از حد هورمون كه نتيجه آن بروز ترس و افسردگي است و يا با توليد كمتر از حد لازم كه نتيجه آن سردي عواطف و بروز خشونت است، عكس العمل نشان مي دهد نتيجه‌گيري از اين شناخت هاي جديد علمي تنها چنين مي‌تواند باشد كه نوزاد در سالهاي اوليه زندگيش به فردي نيازمند است كه برايش شناخته شده باشد، فردي كه حال و احوال نوزاد را درك كند، فردي كه به وي لبخند بزند و با محبت و مهرباني رفتار كند خانم "سو گرهاردت" متخصص روان درماني ترديد دارد كه پرورش و تربيت نوزاد توسط افراد غريبه بتواند اين كيفيت پرورشي را بوجود آورد. وي مي‌گويد: در كودكان كم سني كه توسط غريبه‌ها پرورش مي‌يابند، احتمالا اين كمبود تجربه كه وجود و مفهوم خاصي براي ديگري داشته باشد، وجود دارد. "آنها مي‌آموزند كه بايد در انتظار علاقه و توجه ديگران باقي بماند" والدين نيز در سالهاي نخستين نياز به حمايت ديگران دارند، مثلا در صورت وجود مشكلات با كودك به كمك هاي روان درماني يا به موسسات اجتماعي و گروهها و همدردان مشترك احتياج دارند تا به اين وسيله بتوانند از تنهايي و ايزوله شدن خود جلوگيري نمايند .

چگونه بر اضطراب امتحان غلبه کنیم

چگونه بر اضطراب امتحان غلبه کنیم

اضطراب امتحان نوعی خود مشغولی ذهنی است که با تردید فرد درباره توانایی های خود مشخص می شود و غالبا با شناخت منفی، عدم تمرکز حواس، واکنشهای جسمانی نامطلوب و افت تحصیلی همراه است.

:: دلایل کلی اضطراب در زمان امتحان

1. سخت گیریهای بیش از حد والدین: برای کسب نمره عالی و هشدار بیش از حد درباره امتحان.

2. ترس و تهدید: هنگامی که والدین شرایط سختی را در ایام امتحانات برقرار می کنند و فرزند خود را از گرفتن نمره کم و یا عدم قبول شدن ترسانده و تهدید می کنند.

3. والدین مضطرب: وجود اضطراب در والدین باعث انتقال آن به فرزند و تشدید اضطراب او در ایام امتحانات می شود.

4. مقایسه کردن: هرگاه والدین یا معلمان دائما توانایی های فرد را با توانایی های فرد دیگر سنجیده و این امر با سرزنش همراه باشد، اعتماد به نفس فرد کم شده و بر اضطراب او افزوده می شود.

5. پاداش نامناسب: زمانی که اطرافیان برای قبول شدن و یا گرفتن نمره عالی، پاداش بیش از حد در نظر می گیرند.

6. انتظارات بیش از حد: گاهی اضطراب امتحان به این دلیل است که انتظارات والدین از فرزندان یا فرد از خود بیش از توانایی های اوست.

:: راهکارهایی برای کاهش اضطراب امتحان

1. بر تواناییهای فرزندمان تاکید کرده تا اعتماد به نفس او تقویت گردد.

2. انتظارات خود را با تواناییهای فرزندمان هماهنگ کرده و از او توقع بیش از حد نداشته باشیم.

3. تلاش فرزندمان را برای کسب موفقیت های هرچند کوچک را قدر دانسته و او را تشویق کنیم.

4. عملکرد فرزندمان را با خودش مقایسه کرده، در صورت پیشرفت او را تشویق نموده و در غیر اینصورت در صدد علت و رفع آن باشیم.

5. امتحان جزئی از فرآیند آموزش است. آن را عملکرد طبیعی و معمولی آموزش بدانیم و از حساسیت بی مورد نسبت به آن بپرهیزیم.

6. به فرزندمان اطمینان خاطر بدهیم که در کنارش خواهیم بود و اگر مشکلی داشت او را یاری خواهیم کرد.

7. به فرزندمان یادآور شویم که تمام تلاشش را صرف یادگیری درسها نماید نه کسب نمره.

8. با فرزندمان به گونه ای رفتار نماییم که او بتواند عقاید و نگرانیهای خود را درباره ی امتحان آشکارا بیان کند.

9. آخرین وضعیت درسی فرزندمان را از معلمش جویا شویم تا بهتر بتوانیم به او کمک کنیم.

10. ساعت خواب فرزندمان را طوری تنظیم نماییم که خواب مورد نیازش تنظیم شود. به عبارت دیگر شب ها زود بخوابد تا صبح ها زودتر بیدارشود.

11. در ایام امتحانات فضای خانواده را شاد و از مشاجره و برخوردهای لفظی پرهیز نماییم.

12. تشویق، تحسین و تاکید روی نقاط قوت فرزندمان را فراموش نکنیم. زیرا این رفتارها انگیزه آنان را برای پیشرفت تحصیلی بیشتر می کند.